dunya milletler bilen rengdar. 56 millet Élimizni tolup tashqan hayati küchke ige qilidu. Bügünki dunyada, bir dölet siyasitining toghra yaki xataliqini ölcheshte az sanliq milletlerge bolghan pozitsiyesi bir muhim ölchem bolidu. Nurghun döletler bu mesilini yaxshi bir terep qilmighachqa, partiye we dölet halak bolghan. Yene nurghun dölet we rayonda xata az sanliq millet siyasitidin ichki urush we rayon xaraktérlik urush peyda boldi. Kishini xushallanduridighini shuki, partiyimiz we dölitimiz milletler xizmitige ezeldin étibar bérip, dunyada eng yaxshi milliy siyasetni tüzdi we izchillashturdi. Élimizdiki her millet xelqi barawer bolup, öz-ara ittipaqliship algha bésip, ortaq béyish yoligha qarap mangdi.

milletler barawerliki − milletler siyasitining eng muhim mezmuni, til-yéziq barawerliki milletler bawerlikining muhim belgisi. Shunga, az sanliq milletler radiyo xizmiti élimiz milletler siyasitidiki kishini jelp qilidighan nuqta bolup keldi. Az sanliq milletler anglitishi élimizdiki 100 milyondin köprek az sanliq millet qérindashlirini heqiqet, bilim we tereqqiyat uchuri bilen teminlep, élimizdiki milletlerning söz hoquqi, til-yéziq hoquqini namayan qildi. Az sanliq milletler radiyo xizmiti élimizni kishilik hoquq we milletler siyasitini emeliyleshtürüsh jehette xelqara jemiyetni küchlük qayil qildurush küchige ige qildi.

az sanliq milletler radiyo xizmiti − Élimizning küchlük radiyo sistémisining muhim terkibi qismi, partiye we döletning az sanliq milletler ammisi bilen qoyuq munasiwet ornitishidiki muhim wasite bolup, azsanliq milletler til-yéziqini wasite qilip, partiye we döletning awazini tarqitishidiki muhim istihkam. Shundaq déyishke boliduki, az sanliq milletler radiyo xizmiti − Élimizdiki her qaysi milletlerning uyushush küchini ashurush xizmiti.

yérim esir japaliq musapini bésip ötken merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche anglitishi yoqluqtin barliqqa kélip, kichikliktin zoriyip, élimizning az sanliq milletler radiyo ishliri sépidiki bir muhim istihkam bolup, wetenning birlikini qoghdash, milletler ittipaqliqini kücheytish, milliy bölgünchilikke zerbe bérish, milliy rayonlarning tereqqiyati we ilgirilishige türtke bolush qatarliq jehetlerde öchmes töhpilerni qoshti.

merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche anglitishni tesis qilishini uyghurche anglitishning xaraktéri we orni qatarliq köp xil amillar belgiligen.

shinjang uyghur aptonom rayoni − köp millet topliship olturaqlashqan rayon, uyghurche anglitish − bu rayonda milliy teshwiqat yürgüzüshtiki muhim qoral. Tekshürüshke asaslanghanda, Uyghurlarning 75%i Uyghurche anglitish anglighandin sirt, tajik, qirghiz, qazaq, özbék qatarliq qérindash milletlermu oxshimighan nisbette uyghurche anglitish anglaydiken.

shinjang köp millet olturaqlashqan Rayon bolghandin sirt yene zémini keng, tagh, qumluq, yaylaq köp, jughrapiyelik sharaiti intayin murekkep rayon. Radiyo jughrapiyelik sharaitning cheklimisige uchrimasliqtek alahidiliki bilen, bu rayondiki xelq ammisining dunyani tonushidiki asasliq qorali bolup qaldi. Merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche anglitishi bu alahidilikidin paydilinip chégra rayondiki her millet xelqi bilen paytext béyjingning ariliqini yéqinlashturdi.

 

shinjangning tashqi chégrisi 5000 kilométirdin ashidu, Sekkiz dölet bilen chégrilinidu. Istiratégiyelik orni intayin muhim. Tarixi sewebler tüpeylidin, nurghun uyghurlar chégra atlap yashaydu. Uning üstige qoshna ellerde uyghur tilini bilidighan nurghun kishler bar. Shunga merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche anglitishni tesis qilishi ichki teshwiqat bolush bilen birwaqitta yene tashqi teshwiqat bolup hésaplinidu, bu zor ehmiyetke ige. Buningdin bashqa, bezi dölet we rayonlar mexsus shinjanggha qaritilghan uyghurche anglitish tesis qilip, wetenni gherbleshtürmekchi we parchilimaqchi boldi. Bu anglitish pirogrammilirining chastotisi chong, anglitish waqti uzun. Shunga shinjangdin ibaret bu zéminda teshwiqat boshluqini igellesh intayin muhim.

merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche anglitishi tesis qilinghandin tartip bügüngiche Mundaq birqanche tereqqiyat basquchini bashtin kechürdi:

(1) uyghurche anglitish tesis qilinish basquchi (1956-1960)

merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche anglitishi 1956-yili 12-ayning 10-küni bashlanghan. Eyni chaghdiki dölet ehwaligha asasen, bu basquchtiki uyghurche anglitishning teshwiqat fangjini − döletning ichki-tashqi siyasitini teshwiq qilish we muhim xelqaraliq mesililerni xewer qilish, döletning sotsiyalisitik qurulush we sotsiyalistik özgertish jehettiki muhim muweppeqiyetlirini teshwiq qilish, memliketning herqaysi rayonlirining sanaet, yéza igilik we charwichiliq kespi tereqqiyatidiki ilghar tejribilerni almashturup, milliy rayonlarning siyasiy, iqtisadiy, medeniyet qurulushining téz tereqqiyati we qérindash milletlerning qoyuq ittipaqliship, öz-ara yardem bérishi hemde ularning bextlik turmushini tonushturush boldi. Uyghurche anglitish xewerni asas qilish asasida, mexsus pirogramma we senet pirogrammilirini arqa-arqidin köpeytip, xewer asas qilinghan, axbaratchiliqi, terbiyiliki, bediiyliki bir gewdileshtürülgen uniwérsal pirogramma boldi. Mana bu Eyni chaghdiki uyghurche Anglitishning alahidiliki idi.

eyni chaghdiki radiyo sahesidiki rehberler we az sanliq millet radiyo xizmetchiliri

 

 

1960-yili 12-ayda, uyghurche anglitish apparatlarni qisqartish qatarliq sewebler tüpeylidin, yuqirining testiqi bilen toxtitildi. Emma, merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche anglitishi az sanliq milletlerning idiyesini azad qilishta muhim rol oynidi. Uning tesis qilinishi shinjangdiki her millet xelqige chongqur tesir qildi, sotsiyalistik tüzüm astidiki azsanliq milletler radiyo ishlirini partiye rehberlikide qandaq qilip yaxshi ishlesh üchün yol échip bérip, deslepki tejribilerni jughlidi.

(2) medeniyet inqilabi mezgilide eslige keltürülgen uyghurche anglitish (1971-1978)

1962-yili 7-ayda, chingdawda ötküzülgen milletler xizmiti yighinida, ulenfu, seypidin ezizi qatarliq yoldashlar merkezning muhim höjjetlirini az sanliq milletlerning yéziqigha bir qeder ölchemlik terjime qilip, merkiziy xelq radiyo istansisining anglitishi arqiliq az sanliq milletler rayonlirigha waqtida yetküzüsh üchün, merkiziy xelq radiyo istansisining azsanliq milletler anglitishini eslige keltürüshning zörürlikini tilgha aldi. zungli juinley bu ishtin xewer tapqandin kéyin keskin qilip: az sanliq milletler anglitishini néme üchün toxtitip qoydunglar, buni néme üchün manga démidinglar? Dölitimiz mushundaq chong tursa, merkiziy xelq radiyo istansisida az sanliq milletler anglitishi bolmisa qandaq bolidu? -dep körsetti. 1965-yili 5-ayning axirida, juinley, déng shyawping qatarliq yoldashlar merkiziy xelq radiyo istansisining az sanliq milletler anglitishini eslige keltürüsh asasi qurulush pilanini üchinchi besh yilliq pilangha kirgüzüshni testiqlidi. Yuqarqi rohqa asasen, shu chaghdiki merkiziy radiyo ishliri idarisi döletlik milletler ishliri komitéti, merkiziy komitét Birliksep bölümi bilen birlikte yéqindin hemkarliship, sekkiz yilgha sozulghan eslige keltürüshke teyyarliq qilish xizmitini qildi. Bu mezgilde, zungli juinley teyyarliq xizmitini köp qétim sürüshtürdi hemde konkért körsetme berdi.

merkezdiki rehbiri yoldashlarning sürüshtürüshi we alaqidar tarmaqlarning tirishchanliq körsitishi bilen, uyghurche anglitish 10 yil toxtitip qoyulghandin kéyin, 1971-yili 5-ayning 1-küni resmiy eslige keltürüldi. Shuchaghda her künlüki ikki qétim, bir qétimda 45 minut anglitish bérildi.

bu mezgilde, merkiziy xelq radiyo istansisining az sanliq milletler anglitishi − dölet ichi we sirtidiki xewerlerni asas qilghan uniwérsal pirogramma boldi. Bu mezgildiki uyghurche anglitish köp qétim zor teshwiqat wezipisini orundidi.

1973-yili 2-ayda, merkiziy xelq radiyo istansisining az sanliq milletler anglitish bölümi barliq xizmetchilerni xizmetlerni xulasilap, pirogramma fangjénigha Yenimu tüzitish kirgüzüshni telep qildi. Fangjénda az sanliq milletler anglitishi xewerni asas qilghan, mexsus pirogramma we senet pirogrammilirini öz ichige alghan uniwérsal pirogramma, teshwiqat obyékti − az sanliq millet ishchi-déhqan (charwichi) esker ammsi we asasi qatlam kadirliri, dep belgilendi. Merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche anglitishi mana mushu fangjén boyiche qanat yayduruldi. Emma bu mezgil alahide we murekkep medeniyet inqilabiy mezgili bolup, bu mezgildiki uyghurche anglitishtiki tipik teshwiqat bashqa axbarat wastilirigha oxshash uzungha sozulghan tenqidni asasi mezmun we shekil qilghan.

 

töt kishilik guruh aghdurulghandin kéyin, bolupmu partiye 11-nöwetlik merkiziy komitéti 3-omumi yighinidin buyan, her qaysi sepler qalaymiqanchiliqni ongshidi, milletler xizmiti we milletler nezeriyesidiki nurghun mesililer aydinglashturuldi. Bu az sanliq milletler anglitishining téximu tereqqiy qilishini yölinish bilen teminlep, tereqqiyat yolini kéngeytti. Bu mezgildin bashlap, merkiziy xelq radiyo istansisi az sanliq milletler anglitish bölümi tehrir, muxbirlarni ewetip, az sanliq milletler rayoni we milletler xizmitige ait xewerlerni ziyaret qilip, alaqidar obzorlarni yazdi hemde milliyche alahidilikke ige teshwiqat paaliyitini qanat yaydurdi.

(3) qalaymiqanchiliqni ongshash mezgilidiki uyghurche anglitish (1978-1984)

1979-yili 9-ayda, qalaymiqanchiliqni ongshash we milletler siyasiti boyiche qayta terbiyelesh paaliyitige maslishish üchün, merkiziy xelq radiyo istansisi bilen döletlik milletler ishliri komitéti siyaset tetqiqat ishxanisi 12 qisimliq milletler siyasiti radiyo nutqi ishlidi. Uyghurtili qatarliq besh tildiki pirogramma bu nutuqni birla waqitta anglatti. Az sanliq milletler anglitishi arqa-arqidin yene "az sanliq milletlerni tonushturush", "ulugh weten" qatarliq pirogrammilarni tesis qildi, bu pirogrammilarning mezmuni ilgirikidin mol bolup, teshwiqat dairisi kéngeydi, undin bashqa yene uyghur xelqi intayin yaqturidighan edebiyat-senet eserliri anglitildi, mesilen, 1982-yili, jonggo muzikantlar jemiyitining daimiy ezasi, shinjang muzikanitlar jemiyitining reisi hüsenjan jami ijrasidiki sherq muzika tarixidiki ghayet zor bayliq dep teriplengen kilassik muzika 12 muqamdiki 26 naxsha léntigha élinip anglitildi, bu tamashibinlarning qizghin qarshi élishigha érishti.

(4) islahat, ishikni échiwétish mezgilidiki uyghurche anglitishning güllinishi ( 1984-1995)

merkiziy xelq radiyo istansisi uyghurche anglitishi 1984-yilining bashliridin tartip pirogrammilarni islah qildi. Bu qétimqi islahatta mewqeni merkezge qaritip, obyéktip rayonlargha yüzlinish, xewerni asas, mexsus pirogrammini qoshumche, senet pirogrammisini toluqlima qilish tekitlendi hemde Mundaq üch mesile nuqtiliq hel qilindi: birinchi, xewerning waqitchanliqi tekitlinip, ilgiriki künlüki 60 minuttin bir qétim tunji anglitish, bir qétim qayta anglitish künlüki 30 minuttin Ikki qétim tunji anglitish, ikki qétim qayta anglitishqa özgertildi. Ikkinchi, xewer qilish dairisi kéngeytilip, öz muxbirlirining xewerliri we obzorliri, paytexttiki her qaysi gézitlerdiki muhim xewerler we obzorlar hemde chégra, az sanliq milletler rayonlirigha ait xewerler we obzorlar köpeytildi. Üchinchi, oxshimighan obyéktip rayonlarning alahidilikige asasen, axbarat qaratmiliqi kücheytilip, teshwiqat süpiti östürüldi.

axbarat idiyeside mundaq ikki nuqta téximu aydinglashturuldi: birinchidin, iqtisadiy xewer teshwiqat xizmitide muhim orungha qoyulup, merkezning aldinqi esirning axiri, mushu esirning bashlirida gherbiy rayonni keng kölemde échish istratégiyelik orunlashturishini ishqa ashurishigha paal teyyarliq qilindi; Ikkinchidin, pen-téxnika we maarip ishlirini tereqqiy qildurushqa ait teshwiqatni gewdilik orungha qoyushta ching turup, shinjang rayonining iqtisasliqlarni échishi uchur we jamaet pikiri bilen teminlendi.

islahat omumyüzlük yolgha qoyulghandin kéyin, uyghurche anglitishtiki dölet ichi-sirtidiki muhim xewerlerning waqitchanliqi zor derijide östürülüp, pirogramma mezmuni téximu ixcham we mol boldi, milletler mesilisige ait teshwiqatning chongqurluq derijisi we salmiqi zoraydi. Shuning bilen bir waqitta, pirogramma mezmuni téximu béyidi. Islahat yolgha qoyulushtin burun, künlüki xenzuche xet hésabida 3000-4000che xet, texminen 10 parche xewer, birming xetche mexsus pirogramma bériletti, islahat yolgha qoyulghandin kéyin, künlüki xenzuche xet hésabida 7000-8000che xet, texminen 30-40parche xewer bérildi, axbarat kölimi körünerlik zoraydi.

 

bu mezgilde, döletlik milletler ishliri komitéti bilen sabiq radiyo, kino, téléwiziye ministirliqi az sanliq millet karxanichilirining muweppeqiyetlik tejribilirini xulasilash, almashturush, teshwiq qilish, az sanliq millet rayonlirining éqtisadiy tereqqiyatigha türtke bolush üchün, 1988-yili 9-ayning 11-küni memliketlik az sanliq millet karxanichilirini bahalash, teshwiq qilish paaliyitini birlikte uyushturushqa ait uqturushni tarqatti. Yuqiridin töwenge körsitish arqiliq, bahalash komitéti eng axirida tunji nöwetlik memliketlik az sanliq millet karxanichiliridin 89ni bahalap chiqti. Shu yili 6-ayning 26-künidin 1990-yili 6-ayning 13-künigiche, uyghurche anglitish mexsus sehipe tesis qilip, teqdirleshke érishken az sanliq millet karxanichilirini toluq tonushturdi.

döletlik milletler ishliri komitéti bilen radiyo, kino, téléwiziye ministirliqi birlikte uyushturghan dölet qurulghanliqining 40 yilliqini tebriklesh milletler ittipaqliqi boyiche maqale qobul qilish paaliyitide, uyghurche 90 parche maqale anglitildi.

1991-yili, merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche anglitishi 14 qisimliq mexsus pirogramma "shizangdin kelgen xewer"ni anglitip, shizang aptonom rayoni tinch azad qilinghanliqining 40 yilliqini tebriklidi.

1992-yili, déng shyawpingning jenupni közdin kechürgende qilghan sözi élan qilinghandin kéyin, élimizde islahat, échiwitish yéngi dolquni kötürüldi. Yürüshlük xewer "chégra sheherlerge ziyaret" wekillidiki chigra rayonlarning islahat dolquni ekis ettürülgen xewerler merkiziy xelq radiyo istansisining 1992-yilidiki az sanliq milletler teshwiqat xizmitining bash mélodiyesi boldi. Shuyili 3-aydin 8-ayghiche, merkiziy xelq radiyo istansisi axbarat guruppisi teshkillep, yünnen, guangshi, xéylungjyang, jilin, ichki mongghul, shinjang, shizangdin ibaret Yette ölke, aptonom rayongha bérip, uyghurlarni öz ichige alghan kadirlar, ammisini ziyaret qilip, 26 qisimliq yürüshlük xewer "chégra sheherlerge ziyaret"ni ishlep, uyghurche anglitish qatarliq besh az sanliq millet pirogrammisida anglatti.

1995-yili, shinjang uyghur aptonom rayoni arqa-arqidin chong tiptiki tebriklesh paaliyiti ötküzüp, aptonom rayon qurulghanliqining 40 yilliqini tebriklidi. Merkiziy xelq radiyo istansisi az sanliq milletler anglitish bölümi istansining orunlashturishigha asasen, xewer qilish pilani tüzüp, aptonom rayonda turushluq muxbirlar ponkiti bilen meslihetliship, axbarat témisini tallidi hemde istansining xewerler bölümi, muxbirlar ponkiti bilen birlikte xewerler guruppisi teshkllep aptonom rayongha bérip ziyaret qildi. Uyghurche anglitishta mexsus sehipe tesis qilinip, yürüshlük xewer we obzor anglitildi.

bundin bashqa, her qaysi az sanliq millet pirogrammilirimu milliyche alahidilikke ige bir yürüsh mexsus pirogrammilarni tesis qildi, uyghurche anglitishtiki "sehiye we saghlamliq" pirogrammisi roshen milliy alahidiliki we yerlik alahidiliki bilen radiyo anglighuchilarning yaqturishigha érishti.

 

(5) esir halqighan uyghurche anglitish (1995-2006)

aldinqi esirning 90-yillirida téléwiziye wastisining téz tereqqi qilishi we omumlishishi bilen, uyghurche anglitishning milliy rayonlardiki orni riqabetke yoluqti. Uyghurche anglitishtiki waqitchanliqi, qaratmiliqi ajiz, uchur salqimi az, yarqin bolmastek ajizliq künséri gewdilendi. Uyghurche anglitish yéngi weziyet aldida islahatni chongqurlashturup, tereqqiyat üstide izdendi, hökümetning qollishigha tayinip özini kücheytti.

1995-yili, merkiziy xelq radiyo istansisning az sanliq milletleranglitish bölümi uyghurche anglitishni öz ichige alghan besh tildiki radiyo anglitishining tarqitish, ulap tarqitish, anglash ehwalini tekshürdi. Tekshürüsh netijisidin melum bolushiche, merkiziy xelq radio istansisi azsanliq milletler anglitishining tarqitish chastotisi kichik, yerlikning ulap anglitish sharaiti nachar bolghanliqtin, shinjang rayonidiki chong-ottura sheherler we etrapidiki rayonlarning radiyo qobullash ünümi birqeder yaxshi, chégra rayonlarda radiyo pirogrammilirini éniq angliyalmasliq yaki peqet angliyalmasliq; Shinjang rayonining radiyo bilen qaplinish jehette chet ellerning radiyo anglitishi dölitimizningkidin omumen küchlük bolush, chet ellerning hawa boshluqi teshwiqati arqiliq dölitimizge singip kirishi éghir bolushtek ehwallar mewjut iken. Uyghurche anglitish tarqitish, ulap tarqitish sharaitini yaxshilap, qaplinish süpitini östürüsh üchün, 1995-yilining axirida jujyang süniy hemrah qaniligha kirdi.

1998-yili 6-ayda, weziyet tereqqiyatining éhtiyajigha maslishish üchün, merkiziy xelq radiyo istansisi az sanliq milletler anglitish bölümining az sanliq milletler anglitish merkizige özgirishi bilen, uyghurche anglitish guruppisimu uyghurche anglitish bölümi qilip östürüldi. Bu uyghur bölümining teshkili qurulushi we qoshun qurulushini kücheytip, uyghurche anglitishning tereqqiyatigha paydiliq sharait yaritip berdi.

1998-yili 4-ayning 10-küni, döletlik milletler ishliri komitéti ishxanisi döletlik radiyo, kino, téléwiziye bash idarisigha xet yollap, birqisim sheherler, bolupmu paytext béyjingdiki azsanliq millet ammisining merkiziy xelq radiyo istansisining az sanliq milletler anglitishini anglash mesilisini aldi bilen hel qilish toghrisda teklip berdi. Döletlik radiyo, kino, téléwiziye bash idarisi 9-ayning 7-küni merkiziy xelq radiyo istansisning FM101.8 chastotisi arqiliq, merkiziy xelq radiyo istansisi az sanliq milletler anglitishining béyjingni qaplash mesilisini hel qilishigha qoshuldi. Döletlik radiyo, kino, téléwiziye bash idarisi we istansidiki alaqidar tarmaqlar, az sanliq milletler bölümining estayidil teyyarliq qilishi bilen, 1999-yili 8-ayning 1-küni FM101.8 chastotida resmiy anglitish Bashlandi. Bu chastotida künlüki 18saet 30 minut anglitish bérildi, buning ichide uyghurche anglitishni öz ichige alghan besh az sanliq millet anglitishi 11 saet anglitish berdi.

 

bu mezgildiki uyghurche anglitish asasliqi üch qétim islah qilindi:

birinchi qétimliq islahat

1999-yili 1-ayning 1-künidin bashlap, uyghur bölümini öz ichige az sanliq milletler anglitishi omumyüzlük islah qilinip, eslidiki yérim saettin ikki qétimliq pirogramma birsaetlik birqétimliq pirogramma qilip özgertildi. Mezmun jehettimu özgirish boldi, xewerler pirogrammisidin bashqa yene mexsus pirogramma we edebiyat-senet pirogrammiliri köpeytildi.

2000-yili 12-ayning 25-küni, yoldash jyang zéminning shizang, shinjangning radiyo bilen qaplinishini kücheytish toghrisidiki "16-awghust" muhim testiqining rohini emeliyleshtürüsh üchün, döletlik radiyo, kino, téléwiziye bash idarisi we istansidiki rehberlerning yolyoruqining rohigha asasen, merkiziy xelq radiyo istansisining sekkizinchi yürüsh pirogrammisi tesis qilindi. Besh az sanliq millet anglitishining waqti ilgiriki künlüki bir saet tunji anglitish we bir saet qayta anglitishtin künlüki ikki saet tunji anglitish we ikki saet qayta anglitishqa uzartildi.

yoldash jyang zémin merkiziy xelq radiyo istansisi közdin kechürgende uyghurche anglitish bölümidiki xizmetchiler bilen paranglashmaqta

 

2001-yili 9-ayning 1-küni, FM101.8 Diki besh az sanliq millet anglitishida yene bir saet tunji anglitish bilen bir saet qayta anglitish köpeytildi. Shundaq qilip, merkiziy xelq radiyo istansisining az sanliq millet tilidiki anglitishi ilgiriki künlüki 10 saettin 30 saetke köpeydi.

 

yoldash jyang zémin shinjang, shizang radiyo-téléwiziye qurulushining téxnik xadimliri bilen körüshkende barliq wekiller bilen xatire süretke chüshti

2002-yili, partiye 16-qurultiyining échilishini kütiwélish üchün, uyghurche anglitishni özichige alghan Besh az sanliq millet anglitishi "partiyining shanliq Nuri astida" namliq 100 qisimliq yürüshlük xewerni ishlidi we anglatti. Azsanliq millet we az sanliq millet rayonlirining islahat, Échiwétish we sotsiyalistik zamaniwilashturush qurulushida qolgha keltürgen muweppeqiyetlerni bundaq chong kölemde xewer qilish keng we chongqur tesir peyda qilip, merkiziy xelq radiyo istansisi az sanliq milletler anglitishining chong tiptiki yürüshlük xewer anglitishida rékort yaritildi.

islahat qilinghandin Kéyin, uyghurche anglitish toghra jamaet pikri yétekchilikide ching turup, xewerlerni waqtida, toghra anglitish bilen bir waqitta, milliyche alahidilik we yerlik alahidilikke ige bir türküm pirogrammilarni tesis qilip, radiyoning medeniy köngül échish, jemiyet üchün mulazimet qilish funkisiyesini bir qeder yaxshi jari qildurdi.

 

ikkinchi qétimliq islahat

partiye 16-qurultiyi échilghandin buyan, yoldash xu jintaw bash shujiliqidiki yéngi bir nöwetlik merkez rehberlik kolléktiwi axbarat islahatigha qarita köp qétim muhim körsetme bérip, konkért teleplerni otturigha qoydi. 2003-yilining bashlirida, junggo kompartiyesi merkiziy komitéti siyasi biyurosi daimiy komitétining ezasi li changchün merkezdiki axbarat orunlirini közdin kechürgende, axbarat ishlirining dewr alahidilikini namayan qilish, axbarat xizmitining qanuniyitini igellep, ijadchan bolush üchün, özlüksiz islahat élip bérip, yéngiliq yaritishni otturigha qoydi. U: biz partiyening teshebbusi bilen xelq ammisining menpeetini téximu yaxshi birleshtürüsh üchün, xelq ammisining sadasini ekis ettürüshke yüksek ehmiyet bérishimiz kérek. Meniwi medeniyet eserlirini ölcheshte axirida yene xelq ammisining razi bolush-bolmasliqigha, yaxshi körüsh-körmeslikige qarash kérek, mundaq dep körsetti. Merkiziy xelq radiyo istansisining az sanliq milletler anglitishi yoldash li changchünning sözining rohigha asasen, üchke yéqinlishish pirinsipi boyiche pirogrammilarni tengshidi hemde merkiziy xelq radiyo istansisining sekkizinchi yürüsh pirogrammisini "milletler awazi" pirogrammisi qilip özgertti.

yoldash li changchün merkiziy xelq radiyo istansisini közdin kechürgende az sanliq milletler anglitish merkizidiki xizmetchiler bilen xatire süretke chüshti

 

 

merkiziy xelq radiyo istansisining sekkizinchi yürüsh pirogrammisidiki uyghur, mongghul, zangzu, qazaq, chawshyen tilidiki anglitishi 2004-yili 1-ayning 1-künidin bashlap "milletler awazi" pirogrammisining yéngi layihesi boyiche anglitish berdi.

bu qétimqi az sanliq milletler anglitishi islahatida birinchidin, pirogramma fangjéni tengshilip, 20 yildin köprek waqittin buyan qollinip kéliwatqan mewqeni merkezge qaritip, obyéktip rayonlargha yüzlinishtek pirogramma fangjéni mewqeni merkezge qaritip, obyéktip rayondiki radiyo anglighuchilargha mulazimet qilishqa özgertilip, radiyo anglighuchilar üchün mulazimet qilish éngi we funkisiiyesi kücheytildi; Ikkinchidin, partiyening tililiq éngi we axbarat éngi téximu kücheytildi. Her qaysi az sanliq millet tilidiki anglitishning waqti éniq békitilip, xewerler pirogrammisining xewer tallash, tehrirlesh basquchliri we qoyulidighan telep ölchemleshtürüldi; Üchinchidin, mexsus pirogrammilarning axbaratchanliqi kücheytilip, bir yürüsh yéngi pirogrammilar barliqqa keldi; Tötinchidin, pütün memliketning milli rayonliridiki radiyo istansisliri bilen bolghan hemkarliq munasiwiti kücheytilip, memliketlik az sanliq milletler anglitishi hemkarliq tori shekillendi, pütün memlikettiki az sanliq millet tili anglitishidiki radiyo istansilirining birikish küchi kücheytildi. Yéngi pirogrammilar anglitilghandin kéyin, radiyo anglighuchilarning yaxshi bahasigha érishti.

yoldash li changchün merkiziy xelq radiyo istansisi közdin kechürgende uyghurche anglitish bölümidiki xizmetchiler bilen qol éliship körüshti we semimiy paranglashti

 

 

 

yoldash li changchün merkiziy xelq radiyo istansisi közdin kechürgende uyghurche anglitish bölümidiki xizmetchiler bilen qol éliship körüshti we semimiy paranglashti

 

 

bu basquchtiki uyghurche anglitishning alahidiliki töwendikiche:

(1) "milletler awazi" tesis qilinghandin kéyin, uyghurche anglitish künlüki bir saettin töt qétim anglitildi, her qétimqi bir saetlik anglitishta xewerler pirogrammisi yérim saetni, mexsus pirogramma 20 minutni igellidi, senet nomurliri pirogrammigha qétilip, ilgiriki edebiyat-senet pirogrammiliri bek köp bolup kétishtek ehwal özgertildi.

memliketlik xelq qurultiyi daimiy komitétining eyni chaghdiki muawin bashliqi ismayil ehmed merkiziy xelq radiyo istansisi uyghurche anglitish bölümi muxbirining ziyaritini qobul qilmaqta

 

(2) xewerlerning waqitchanliqi kücheytildi. Azsanliq milletler anglitish mezkizi xewerler bölümi tesis qilip, tüzülme jehettin xewerlerning waqitchanliqigha kapaletlik qildi. Islahat élip bérilishtin burun, uniwérsal tehrir bölümi az sanliq milletler pirogrammilirida anglitilghan xewerlerni teminleyti, andin her qaysi tillargha terjime qilinip anglitilatti. Eyni chaghda uniwérsal tehrir bölümining mesuliyiti anche éniq bolmighachqa, tehrir qoshunining küchi ajiz bolup, tarqitilghan xewerlerning süpiti we sani her qaysi az sanliq milletler anglitishining éhtiyajini qanduralmighan idi, radiyo anglighuchilarning buninggha nisbeten pikiri bar idi. Ilgiriki 30 minutluq xewerler pirogrammisida adette aran 20 parche etrapida xewer anglitilatti, Kéyin köpiyip 40 parchidin ashti: axbarat dairisi kéngiyip, siyasi, iqtisadiy, yighin xewerliri we xelqara xewerlerdin sirt yene medeniyet, tenterbiye, ijtimaiy xewerlerning salmiqimu köpeydi: her qaysi az sanliq millet anglitishida öz muxbirlirining xewerliri köpeytilip, uchur miqdari we bilim miqdari zoraytildi. Uyghurche anglitish Bölümi bu mezgilde "güzel diyar" pirogrammisini köpeytip, radiyo anglighuchilarni téximu köp we yéngi uchur bilen teminlidi. Mesilen, 2003-yili shijangning maralbéshi rayonida yer tewresh apiti yüz berdi. Uyghurche anglitish Bölümi pirogrammisida uruq-tuqqanliridin ayrilip qalghan asasi qatlamdiki uyghur kadir dawut hashimning azapgha berdashliq bérip, yurtdashlarning hayati, mal-mülkini qutquzghanliqidek kishini tesirlendüridighan ish-izlizi we zungli wén jyabawning partiye merkiziy komitéti, gowuyüenge wakaliten apetke uchrighan ammini yoqlighanliqi xewer qilindi. Bular uyghur xelqi arisida nahayiti yaxshi inkas qozghidi.

(3) mexsus pirogrammilar tengsheldi. Merkiziy xelq radiyo istansisidiki rehbiri yoldashlar we az sanliq milletler anglitish merkizi istansining ewzellikini chiqish qilip, siyasiyliqi küchlük mexsus pirogramma "munber"ni pilanlidi; Undin bashqa, uyghurche anglitish Bölümining mexsus pirogrammisi chüshtiki "dunyagha nezer" pirogrammisi bilen kechtiki "junggogha nezer" pirogrammisigha bölündi, shenbe, yekshenbe künliri alahide mexsus pirogramma anglitildi, buning bilen mexsus pirogrammilarning axbaratchanliqi, waqitchanliqi we baghlinishchanliqi kücheytildi.

shinjang uyghur aptonom rayonining eyni chaghdiki reisi ismayil tiliwaldi merkiziy xelq radiyo istansisi uyghurche anglitish bölümidiki xizmetchilerni yoqlidi hemde xatire süretke chüshti

 

shinjang uyghur aptonom rayonining eyni chaghdiki reisi ismayil tiliwaldi merkiziy xelq radiyo istansisi uyghurche anglitish bölümidiki xizmetchilerni yoqlighanda semimiy paranglashmaqta

 

 

(4) pirogramma shekli yéngilinip, xewer anglitish we riyasetchilik birleshtürüldi, pirogramma bilen radiyo anglighuchilarning baghlinishchanliqi kücheytildi, radiyo anglighuchilar bilen bolghan almashturushqa étibar bérildi hemde radiyo anglighuchilar otturigha qoyghan soallargha jawap bérildi. Xewer anglitish jehette riyasetchilerning intonatsiyesi téximu tebiy, yéqimliq boldi. 2005-yili chaghan mezgilide, "yazghuchilarni ziyaret" pirogrammisi anglitildi, 5-ayda uda biray "ilim yurtlirida Ziyaret" pirogrammisi anglitilip, ichkiri ölkilerdiki aliy mektepler tonushturuldi. Bu pirogrammilar radiyo anglighuchilarning yaqturishigha érishti.

merkiziy xelq radiyo istansisi az sanliq milletler radiyo merkizi shinjang, shizang radiyo téléwiziye qurulushidiki ilghar orun, perhat yüsüp qatarliq besh kishi ilghar shexs dégen shereplik namgha érishti

 

üchinchi qétimliq islahat

uyghurche anglitish Bölümi 2005-yili1-ayning 1-künidin bashlap pirogrammilarni yene bir qétim islah qilip, pilanlash guruppisi teshkillep, bash riyasetchi tüzümi ornatti, pütün künlük pirogrammini birtutash pilanlap ishlep, pirogramma bayliqini biriktürdi. Pirogramma fangjinigha tüzitish kirgüzüp, xewer, mexsus pirogramma we senet birleshtürülgen uniwérsal xewerler pirogrammisi dep békitti. Anglitish waqti töt saet boldi, buning ichide tunji anglitish ikki saet, Tekrar anglitish ikki saet boldi. Her qétimqi anglitishta aldinqi yérim saetlik pirogramma xewerler pirogrammisi, kéyinki yérim saetlik pirogramma mexsus pirogramma qilindi. Bu qétimqi islahat radiyo anglighuchilarning étirap qilishigha érishipla qalmastin yene yerliktiki qérindash radiyo istansilirining maxtishigha sazawer boldi.

bu basquchtiki uyghurche anglitishning asasi alahidiliki töwendikiche:

(1) Pirogramma uslubi özgertildi. Ilgiriki islahat asasi jehettin pirogramma mezmunigha qaritilghan bolup, shekil jehettiki özgirish az idi. Bu qétim bash riyasetchi sheklini yolgha qoyush arqiliq bir saetlik pirogrammining baghlinishchanliqi kücheytildi. Riyasetchilerning intonatsiyesi téximu yéqimliq bolup, xewer oqush süriti tengsheldi, buning bilen anglitilghan xewerlerning salmiqi köpeytilip, uchur miqdari ashti.

(2) Mexsus pirogrammilarning mezmuni köpeytilip, tekrar anglitish nisbiti zor derijide azaytildi. Düshenbidin jümegiche, chüshtiki dunyagha nezer pirogrammisida yéqinqi ikki kün ichide xelqarada yüz bergen weqeler we ularning arqa körinishi qatarliq mezmunlar bérildi. Kechtiki junggogha nezer pirogrammisida dölet ichidiki xewerler, ularning arqa körünishi, dölitimizning qanun-belgilimiliri qatarliq mezmunlar bérildi. Shenbige yash-ösmürlerge qaritilghan alahide pirogramma, yekshenbige adettiki radiyo anglighuchilargha qaritilghan mexsus pirogramma orunlashturuldi. Her küni xenzuche xet hésabida 20 ming xet etrapida anglitish bérildi.

(3) Bashküy, qisturma Küy qatarliq halqilar birlikke keltürülüp, pirogramma téximu ölchemleshtürüldi.

yéngiliq yaratqanda tereqqiyat bolidu, tereqqiyat bolghanda andin qudret tapqili bolidu. Axbarat wastiliri otturisidiki riqabet künséri keskinlishiwatqan bügünki künde, peqet üzlüksiz yéngiliq yaratqandila andin ghelbe qilghili bolidu. Biz shuninggha ishinimizki, merkiziy xelq radiyo istansisining uyghurche chastotisi Dawamliq dewr bilen teng ilgirilep,junggo az sanliq milletler radiyo ishlirining yéngi sehipisini yézip, élimizde her millet xelqi ittipaqlashqan, ortaq béyighan we güllengen inaq jemiyet berpa qilish üchün yéngi töhpilerni qoshidu.