Bash bet>>Ghelite ishlar
Birinchi dunya urushi mezgilide taksi parizhni qutquzuwalghan
Tehrir:Mehliya ibrahim     Menbesi:Junggo uyghurche radiyo tori     Yollan'ghan waqit: 2014-09-18

 

 

 

aldinqi hepte fransiyede intayin debdebilik tebriklesh murasimi ötküzülüp,"marn deryasi taksi" weqesi yüz bergenlikining 100 yilliqi xatirilendi.
100 yil ilgiriki 6-séntebir, gérmaniye armiyesi parizh shehirige kirish aldida parizhdiki 1000 taksi derhal heriketlinip, 6000 fransiye eskirini aldinqi sepke toshup, gérmaniye armiyesini demalliqqa ganggiritip qoyghan.

1914-yili iyulda birinchi dunya urushi partlighan. Gérmaniye armiyesi" shiliffén pilani" boyiche bélégiye arqiliq fransiyege kirmekchi bolghan. Gérmaniye armiyesi fransiye chégrasigha kirgendin kéyin, gherb tereptin parizhgha hujum qilishni pilanlighan, biraq 1914-yili awghustning axiri, séntebirning béshida fransiye armiyesining razwédka ayropilani gérmaniyening bir qanche guruppiwoy armiyesining parizhning sherqige yötkiliwatqanliqini bayqighan, shuning bilen fransiye armiyesining bash qomandani tézlikte aldinqi sepke esker yötkeshke boyruq chüshürgen. Bu waqitta gérmaniyening parizhdin bir nechche kilométir yiraqliqtiki 6-guruppiwoy armiyesi parizhgha tuyuqsiz hujum qilish halitige ötüp bolghan.Parizhda turushluq fransiye armiyesining qomandani yoséf galéni parizhdiki takisi shopurlirigha eskerlerni toshushqa murajiet qilip, parizhni gérmaniye armiyesining hujumidin saqlap qalmaqchi bolghan.

bu waqitta parizhdiki taksilarning hemmisini réno shirkiti ishlepchiqarghan bolup, qarimaqqa peytungha oxshaytti. Eyni waqitta bu taksilargha waqit hésablighuchimu ornitilghanidi.

fransiye armiyesi we hökümetning buyruqi bilen parizh kochiliridiki 1000 taksi belgilengen orungha yighilip, eskerlerni toshushqa bashlighan, her bir taksi bir qétimda besh eskerni toshughan. Yol yürgende uliship mangghan we 24 saet ichide 6000 fransiye eskirini 50 kilométir yiraqliqtiki aldinqi sepke yetküzüp bolghan. Fransiye urush qilish qisimi barliq eskerler toshulup bolghanda, heriketke qatnashqan taksi shopurlirigha 70 ming 102 firanék bergen.

shuningdin kéyin fransiye armiyesi bilen gérmaniye armiyesi tarixta misliy körülmigen marn deryasi urushini qilghan. Tarixshunaslar shu qétimliq eskerlerni toshushqa qatnashqan fransiye taksilirigha "marn deryasi taksiliri" dep nam bergen. Ular bu taksilarni fransiye armiyesini gérmaniye armiyesining tuyuqsiz hujumidin saqlap qélishta intayin muhim rol oynidi, dep qarighan. Shu qétimliq herikettin kéyin, urush weziyitide intayin zor özgirish bolghan, gérmaniye armiyesi bir qedemmu algha ilgiriliyelmigen, hetta fransiye armiyesi bilen engliye armiyesining küchlük zerbisige uchrighan, gérmaniye jenggahtin chékinip, "shiliffén pilani" meghlup bolghan.


Aldinqisi
Kéyinkisi
Munasiwetlik xewerler
yéngi xewerler Yene
süretlik xewer Yene
süretlik tenterbiye xewerliri
pen-téxnika uchurliri Yene
ghelite ishlar Yene
kocha parangliri Yene
saghlamliq Yene