Bash bet>>Ghelite ishlar
It emeliyette bizning tesewwurimizdikidinmu eqilliq iken
Tehrir:Méhrigül xudaberdi     Menbesi:Junggo uyghurche radiyo tori     Yollan'ghan waqit: 2015-02-20

 

chetel axbarat wastilirining xewirige asaslanghanda, wyéna tetqiqatchiliri itning insaniyettiki achchiqlash we xushal bolush qatarliq chiray ipadilirini perqlendüreleydighanliqini jezimleshtürgen. Ular mundaq déyishiche, bu bolsa insaniyetke tewe bolmighan herqandaq haywanatlarning bashqa xildiki chiray ipadilirini perq étishtiki tunji ishenchilik delil-ispat hésablinidiken.

wyéna mal doxturluq uniwérsitétidiki Ludwig Huber mundaq dégen: "bizning tetqiqatimiz shuni ispatlidiki, it insaniyettiki achchiqlash we xushal bolush qatarliq chiray ipadilirini perqlendüreleydu, hemde bu ikki xil chiray ipadilirining oxshash bolmighan menige ige ikenlikini éniq bilidu. Itlar tonush ademlirining chiray ipadilirini perq étipla qalmastin, yene ezeldin uchritip baqmighan natonush ademlerning chiray ipadilirinimu oxshashla perq ételeydu. Xuddi bizge oxshashla, itmu külümsireshning bir xil aktip yaxshi menisi barliqini, achchiqlashning passip menisi barliqini bilidu".

bu bayqashlar bir türlük sinaq arqiliq yekünlep chiqilghan bolup, sinaqtiki ikki guruppa it insaniyetning bir türlük resimlirini namayen qilip bergen. Bir guruppidiki itlar puti bilen xushal bolghan kishilerning resimlirini tutush arqiliq yémeklik bilen mukapatlanghan, yene bir guruppidiki itlar bolsa achchiqlanghan chiray ipadilirini tutush arqiliq mukapatlanghan. Her qétim kompiyutér toghra bolghan tallashni xatiriligendin kéyin, sézimchan ékran aptomatik halda yémeklik chiqirip bergen. Tetqiqatta bayqilishiche, itning her qétim külümsirigen yaki achchiqlanghan chiray ipadilirini tallashni sinaq qilish sani bizning oylighinimizdikidinmu köp bolghan.

tetqiqatning shérik aptori, mal doxturluq uniwérsitétidiki Ludwig Huber mundaq dégen: "biz insaniyetning ulargha (itqa) élip kelgen herikiti we fiziologiyelik tesirni téximu tetqiq qilip közitishimiz kérek, mesilen: it bizning oylighinimizdek sap yuqumlinishni ipadilep béridighan yaki bermeydighanliqi toghrisida". Ilgiriki tetqiqatlar shuni ispatilidiki, itningmu bérer ademning höngrep yighlighinini körgende hésdashliq qilish éhtimalliqi bar iken.

itmu bashqa haywanatlargha qarighanda, insaniyetning ijtimaiy qiliqliri we alaqe heriketlirini chüshinishke mahir iken. Tetqiqatlarda ipadilinishche, ular (yeni it) qol isharitige bolghan iknasi arqiliq yoshurunghan yémekliklerni izdeshte bashqa haywanatlargha qarighanda bekrek mahir iken, hemde insanlarning herxil ehwal astida körelmeydighan nersilerni köreleydiken. Mutexessislerning qarishiche, it yene köndürülüsh jeryanida alahide bolghan munewwer ijtimaiy téxnikilarni tedrijiy tereqqiy qilduralishi mumkin iken.

 

Kéyinkisi
Munasiwetlik xewerler
yéngi xewerler Yene
süretlik xewer Yene
süretlik tenterbiye xewerliri
pen-téxnika uchurliri Yene
ghelite ishlar Yene
kocha parangliri Yene
saghlamliq Yene