Bash bet>>Ma’arip
Perzentler aldida gep-sözge diqqet qilayli
Tehrir:Méhrigül xudaberdi     Menbesi:Shinjang xelq radiyo istansisi     Yollan'ghan waqit: 2015-02-20

 

 

ata-ana üchün balini béqip chong qilish eng asasliq mesuliyet. Emma, ailidiki terbiye hem baligha singidighan pisxik tesir téximu muhim. "ala inekning balisi char quyruq" dégendek ata-anining yürüsh-turushi baligha biwaste tesir körsitidu. Bala kichik chéghida "dorash mezgili" de turidighan bolghachqa, ular eng awwal ailidikilerning ish-herikitini örnek qilip, shuninggha asasen herxil heriketlerni öginidu. Biz bezide "bala kichik, hazir némini bilidu" dep nurghun ishqa sel qarap qalimiz, emma balilar daim biz bilen bille bolghachqa, herikitimizni körüp, sözimizni anglap, uni qelbide saqlaydu hem kéyin shu boyiche ish qilidu. Démek, söz-herikitimiz balining ish-herikitige yoshurun tesir körsitidu. Eger ish-herikitimiz durus bolmisa, uning baligha körsitidighan tesiri nachar bolidu.

bir yekshenbe küni qizim bilen dostumning öyige bardim. Qizim dostumning qizi bilen tengtush bolghachqimu, öyge kirip bir piyale chay ichip bolghiche héch nersige qarimastin, oyunini bashliwetti. Biz bu ikkisining birdemdila chiqiship oynap ketkinige meslikimiz kélip, özimizning paringini qilip olturduq. Paringimiz chörgilep kélip yene balilar terbiiyesige bérip toxtidi. Parang arliqida dostum manga mundaq bir ishni sözlep berdi.

dostumning qoshnisining qizi daim dostumning öyige kirip uning qizi bilen bille oynaydiken. Bir küni balilar oynawatqanda, ularning déyishken gepliri dostumning quliqigha kirip qaptu. U diqqet qilip anglisa, emdila yette yashlargha kirey dégen qoshnisining qizi oyunchuq téléfonni kötürüwélip, dostumning qizigha "way adash, uni bir déme, axsham bek jiq ichiwétip mest bolup kétiptimen dégine, béshim hazirmu bek aghrip kétiwatidu..." dewatqidek, dostum bu gepni anglap, turghan ornida turupla qaptu hem derhal qizini tamaqqa chaqirghan bolup ularning oyunini buzuptu. U manga bu gepni dep bériwétip, "towa, shundaqmu ata-anilar bolidiken, balilar aldida gepke diqqet qilmamdu deymen, öyde shundaq gepler chiqmisa, kichikkine bala nedin öginidu bundaq geplerni..." déginiche qaynapla ketti.

shu küni öyge qaytip kélip, dostumning dégen sözlirini eslep, oylinip qaldim. Kichikkine bir qizning téléfonda "axsham jiq ichiwélip, mest bolup qaptimen" dewatqan haliti köz aldimghila kéliwaldi. Aile perzentlerning tunji mektipi, ata-anilar bolsa perzentlerning tunji ustazi. Aile terbiyeside ata-anilarning balilargha körsitidighan ijabiy we selbiy tesiri balining pisxik xarektérining yétilishide intayin muhim rol oynaydu. Bala démek bir parche aq qeghez démektur. Bala dunyagha köz achqandin bashlap, balining tunji bolup köridighini ata-ana we ular bilen munasiwetlik kishilerdin ibaret. Bala eqlini tépip resmiy adem bolghuche, biz yaritip bergen muhitta biz dégenni anglap, qilghanni körüp chong bolidu. Bizning her bir sözimiz, her bir herikitimiz baligha nisbeten élip éytqanda öginish ketmeydighan ders.

 

    Jemiyitimizde bala tughulghandin tartip balini qandaq terbiylesh, baligha qandaq ösüsh muhiti yaritip bérish üchün bash qaturup, balisining etrapliq terbiyilinishi üchün küch serp qilghanlarmu, balining kiyimini pütün, qorsiqini toq qilip béripla bala baqtim, deydighanlarmu bar. Qisqisi, bu yerdiki halqiliq mesile ata-ana bolghuchining exlaq-peziliti, bilim sewiyisi, mijez-xulqi, qiziqishi, turmushqa tutqan pozitsiyisi qatarliqlarning balining wujudigha qandaq tesir körsitishidin ibaret. Kishilik turmushta bezi ata-anilarning balilirining kepsiz, gep anglimaydighan bala bolup qalghinidin aghrinip, tapa-tene qilishqini quliqimizgha kirip qalidu. Bu dégenlik balining kepsiz, yaramsiz bolushini pütünley ata-anidin körüsh kérek, dégenlik emes. Biraq, ene shu balisidin zarliniwatqan ata-anilar öz-özige :"men bala aldida néme qilishim kérek idi, u hazir némishqa gep anglimaydighan bala bolup qaldi?" dégen sualni qoyup baqqanmu? Mana bu hazirqi perzent terbiyeside biz oylimisaq bolmaydighan muhim mesile.

    Démek, bu misal arqiliq dostlargha démekchi bolghinim "biz bala terbiyleshte balilirimizgha saghlam aile muhiti yaritip béreliduqmu? Balilirimizdin aghrinishtin awwal özimizdin aghrinip, özimizni tüzüwélishimiz zörürmu qandaq?" dégenni otturigha qoyushtin ibaret.

 

Kéyinkisi
Munasiwetlik xewerler
yéngi xewerler Yene
süretlik xewer Yene
süretlik tenterbiye xewerliri
pen-téxnika uchurliri Yene
ghelite ishlar Yene
kocha parangliri Yene
saghlamliq Yene