Bash bet>>Ma’arip
Shinjangdiki on chong aliy bilim yurti
Tehrir:Méhrigül xudaberdi     Menbesi:Junggo uyghurche radiyo tori     Yollan'ghan waqit: 2015-07-14

 

 

shinjang uniwérsitéti

shinjang uniwérstéti memliketlik nuqtiliq aliy bilim yurti, döletning "211 qurulush" pilani yolgha qoyulghan mektep, döletlik maarip ministirliqi bilen shinjang uyghur aptonom rayonluq hökümet ortaq quridighan mektep. Shinjang uniwérsitéti 1924-yili shinjang rus tilidiki qanun-siyaset mexsus mektipi asasida qurulghan. 1935-yili shinjang inistitutigha özgertip qurulghan. 1960-yili 10-ayning 1-küni resmiy shinjang uniwérsitéti qilip qurulghan. 1978-yili dölet ishlar mehkimisi teripidin shinjangdiki birdinbir memliketlik nuqtiliq aliy mektep qilip békitilgen. 1997-yili döletning "221 qurulushi"diki nuqtiliq mektep dairisige kirgüzülgen. 2000-yili döletning gherbiy rayonidiki nuqtiliq tereqqiy qilduridighan mektep qilip békitilgen. 2000-yili 12-ayning 30-küni sabiq sanaet inistituti shinjang uniwérsitétige qoshuwétilgen. 2004-yili shinjang uyghur aptonom rayonluq xelq hökümiti, döletlik maarip ministirliqi teripidin ortaq quridighan mektep qilip békitilgen.


shixenze uniwérsitéti

shixenze uniwérsitéti birleshken döletler teshkilati teripidin "insanlar olturaqlishishqa eng muwapiq sheher" namigha muyesser bolghan shixenze shehirige jaylashqan. Mektep 65 yilliq tarixqa ige. Döletning "211 qurulushi" ni yolgha qoyghan nuqtiliq tereqqiy qilduridighan mektep. Maarip ministirliqi we shinjang ishlepchiqirish qurulush bingtüeni ortaq quridighan mektep. Béyjing uniwérsitéti guruppa bashliqi, xuajung pen-téxnika uniwérsitéti, xoadong uniwérsitéti, xuadong tebiy penler uniwérsitéti, xoajong yéza igilik uniwérsitéti muawin guruppa bashliqi bolghan, chungching uniwérsitéti, jiyangnen uniwérsitéti, tashqi soda uniwérsitéti, nenjing uniwérsitéti, xuanen uniwérsitéti, nenjing pidagogika uniwérsitéti ezasi bolghan aliy mektep kolliktipining saheler boyiche yardem bérilidighan mektep. Shixenze uniwérsitéti 1949-yili 9- ayda junggo xelq azadliq armiye shinjanggha kirgen harpisida qurulghan. 1964-yili shixenze yéza igilik inistituti, shixenze tébbiy inistituti, bingtüen pidagogika inistituti, bingtüen iqtisad mexsus mektipi qatarliq mektepler birleshtürülup shixenze uniwérsitéti teshkillengen.



shinjang yéza igilik uniwérsitéti

shinjang yéza igilik uniwérsitéti uniwérsal xaraktirdiki aliy derijilik yéza igilik penler mektipi bolup, shinjang uyghur aptonom rayonidiki nuqtiliq qurulidighan aliy mektep. Ilgiri shinjang 1-awghust yéza igilik inistituti dep atalghan. 1952-yili mawjushi we merkiziy herbiy ishlar komitétining qoshulushi bilen général wang jén teripidin qurulghan. 1995-yili 4-ayning 21-küni sabiq döletlik maarip komitétining testiqlishi bilen nami shinjang yéza igilik uniwérsitétigha özgertilgen. 2006-yili toluq kurs oqutushida munewwer bolup bahalanghan. 61 yilliq tereqqiyat jeryanida yéza igilik, tebiiy pen, sanaet, iqtisad, bashqurush, ijtimaiy pen, qanun penliri qatarliq 7 chong kesp oqutushi mujessemlengen köp xil kesp birleshken yéza igilik aliy derijilik mektipi. Hazir mektep doktur ashti tetqiqat xizmet ponkitidin 6 si, dokturluq onwanini bérish hoquqluq ornidin 18 i bar. Mekteptiki omumiy oqughuchi sani 20 mingdin ashidu.



shinjang tébbiy penler uniwérsitéti

shinjang tébbiy penler uniwérsitéti shereplik enenige ige aliy derijilik tébbiy mektep bolup, 1954-yili qurulghan. 1956-yili resmiy qurulup oqughuchi qobul qilghan, mawzidung, juinley, judé qatarliq merkez rehberlirining semimiy ghemxorliqi we qollishigha érishken. Mawzidungning qarari bilen 1-besh yilliq pilanining 156 nuqtiliq qurulushigha kirgüzülgen. 1998-yili 6-ayda shinjang tébbiy inistituti bilen shinjang jungyi inistituti birleshtürülüp shinjang tébbiy uniwérsitétigha özgertilgen. 2011-yili 11-ayda döletlik sehiye ministirliqi bilen aptonom rayon bilen mektepni ortaq qurush toghrisida kélishim tüzgen.



shinjang pidagogika uniwérsitéti

shijang pidagogika uniwérsitéti 1978-yili 12-ayda qurulghan. Ilgiri ürümchi sheherlik 1-pidagogika mektipi dep atalghan. 30 yildin köprek tereqqiyat jeryanida shinjangning maarip ishliri we iqtisadiy ijtimaiy tereqqiyatigha mustehkem küch bilen temin etti. Bashtin axiri ilim pen, medeniyet jehette algha ilgirlep, oqutquchi terbiyeleshte ittipaqlashqan, kesipni söygen, heqiqetni emeliyettin izdigen haldiki mektep qurulushi bilen shinjangning aliy maarip tereqqiyatigha öz töhpisini qoshup kelmekte.



tarim uniwérsitéti

tarim uniwérsitétining esli nami tarim boz yer özleshtürüsh uniwérsitéti bolup, shinjangning jenubidiki aral shehirige jaylashqan, döletning boz yer özleshtürüsh chégra rayongha yardem bérip, boz yer özleshtürüsh rayonigha türlük iqtisas igilirini yétishtürüsh éhtiyajigha asasen sabiq muawin reis wang jénning teshebbusi bilen 1958-yili qurulghan. Dölet ishliri mehkimisi unwan komitéti testiqlighan baklawirliq unwani bérish hoquqigha ige toluq kurs tüzümdiki mektep. 2004-yili maarip ministirliqi testiqlishi bilen nami tarim uniwérsitétigha özgertilgen. Merkez bilen bingtüen ortaq quridighan mektep.



qeshqer pidagogika inistituti

qeshqer pidagogika inistituti junggodiki qedimiy tarixiy dangliq medeniyetlik sheher, munewwer sayahet shehiri bolghan qeshqer shehirige jaylashqan. 1962-yili qurulup shinjang qeshqer pidagogika mexsus kurs mektipi dep atalghan, 1978-yili 8-ayda toluq kurs tüzümdiki mektepke özgertilip qeshqer pidagogika inistituti dep atalghan. Jenubiy shinjangdiki birdinbir toluq kurs tüzümdiki pidagogika mektipi bolup, köp milletlik, köp kesipke, köp xil shekilde oqutush yolgha qoyulghan. 1979-yilining axirighiche bu mektep aptonom rayondiki 5 aliy mektep (shinjang uniwérsitéti, sanaet inistituti, 1-awghust yéza igilik inistituti, shinjang tébbiy inistituti, shinjang qeshqer pidagogika inistituti) ichidiki birdinbir mexsus pidagogika mektipi bolup kelgen. Shinjangning bolupmu jenubiy shinjangning oqutquchilirini terbiyelesh, milliy maarip, jemiyet muqimliq we iqitisadiy tereqqiyatida mohim rol oynap kelgen.



shinjang maliye iqtsad uniwérsitéti

shinjang maliye iqtsad uniwérsitéti iqtisad ilmi, bashqurush ilimini asas qilghan, ijtimaiy pen, qanun penliri, tebiy penler, sanaet penlirini qoshumche qilghan aptonom rayonimizdiki nuqtiliq aliy mektep. Mektep 1950-yili 4-ayda qurulghan. 2000-yili 12-ayda eslidiki maliye iqtisad inistituti, shinjang iqtisad bashqurush kadirliri inistituti we shinjang maliye baj mektipi birleshtürülüp shinjang maliye iqtisad inistituti qilip teshkillengen. 2007-yili mektep nami shinjang maliye iqtisad uniwérsitéti qilip özgertilgen. Dölet xenzu tili sewiye imtihani we engliye yasi imtihani shinjang imtihan meydani qilip békitilgen mektep.



ili pidagogika inistituti

ili pidagogika inistituti shinjang uyghur aptonom rayoni bashqurushidiki adettiki pidagogika aliy téxnikomi. Mektep 1948-yili shinjang ölkilik ili aliy téxnikomi idi. Kéyin exmetjan qasimi namidiki aliy téxnikomi, ili pidagogika téxnikomi dep atalghan. 1980-yili 5-ayda dölet ishlar mehkimisining testiqlishi bilen pütün künlük tüzümdiki adettiki toluq kurs mektipige özgertilip, ili pidagogika inistituti dep nam bérilgen. Orni ili qazaq oblastining merkizi ghulja shehirige jaylashqan. Mektepte hazir 11 fakultét, 48 toluq kurs kesp, 14 mexsus kurs kesp bar. Ijtimaiy, tebiiy, sanaet, tarix, qanun, senet, bashqurush we maarip ilmi qatarliq 8 ilmiy bölüm bar.


sanji inistituti

sanji inistituti junggoning gherbidiki tengritaghning shimaliy iqtisadiy belbighining merkizi bolghan güzel sanji shehirige jaylashqan. Mektep 1959-yilidiki sanji pidagogika mektipi asasida qurulghan. 1985-yili sanji pidagogika aliy téxnikomigha, 2001-yili dölet ishlar mehkimisining testiqlishi bilen sanji inistitutigha özgertilgen. Mektepning igelligen kölimi 800 mo, ikki mektep rayonigha bölüngen. Hazir yéngi mektep qurulushi üchün 1900 mo yer ajritilghan bolup, 1-qararliq qurulush tamamlinip ishltishqa kirishti.

 

 

Kéyinkisi
Munasiwetlik xewerler
yéngi xewerler Yene
süretlik xewer Yene
süretlik tenterbiye xewerliri
pen-téxnika uchurliri Yene
ghelite ishlar Yene
kocha parangliri Yene
saghlamliq Yene