Bash bet>>Medeniyet>>Bayqash
Kona yer–jay namlirida eks ettürülgen sheher iznaliri
Tehrir:Méhrigül xudaberdi     Menbesi:Shinjang géziti     Yollan'ghan waqit: 2014-11-19

 Mey zi

‹‹ürümchi shehirining yer – jay namlirini bashqurush charisi›› yéqinda resmiy élan qilindi. Ürümchining tarixiy yer – jay namlirini qoghdash tüzümini békitip, ürümchi shehiridiki xelq ishliri tarmaqliri tarixiy yer – jay namlirini bahalash sistémisini qurup, tarixiy yer – jay namlirini qoghdash tizimlikini tüzüshning otturigha qoyulghanliqi ‹‹chare›› diki bir yarqin nuqta. Rayon (nahiye) luq xelq ishliri tarmaqliri tewelik rayonidiki tarixiy yer – jay namlirini omumyüzlük tekshürüp, matériyallarni yighish, toplash, xatirilesh we istatistikilash qatarliq xizmetlerni yaxshi ishlep, tarixiy yer – jay namliri arxipini turghuzushi kérek.

yer – jay namliri kishiler melum alahide belgilengen boshluq ornidiki tebiiy yaki itnografiyege baghlinidighan jughrapiyelik emeliy gewdige qoyghan mexsus nam. Yer – jay namliri qoyulushi bilenla insanlarning ijtimaiy turmushi bilen chemberches baghlinidu. U insanlarning herqaysi tarixiy dewrlerdiki herikitining mehsuli, uningda insanlarning dunya toghrisidiki izdinishi we öz selteniti, urush, késel, balayiapet we azab – oqubetler, milletlerning özgirishi we birlishishi, tebiiy muhitning özgirishi xatirilengen bolup, uninggha tarix, jughrapiye, til, iqtisad, millet, jemiyet qatarliq mol milliy, ilmiy mezmunlar mujessemlengen, u bir xil alahide medeniyet hadisisi, insanlar tarixining ‹‹tirik qatmisi››.

her bir kona yer – jay namining arqisida birdin hékaye bar. Ürümchige qaraydighan bolsaq, nurghun yer – jay namliridin ejdatlirimizning bu sheherni berpa qilish jeryanida qaldurghan izlirini körüwalalaymiz: dashizi (töt kocha) ching sulalisi chyenlung dewride ürümchi shehirining merkizige qurulghan, sherq, gherb, jenub we shimaliy chong kochining tutashqan yérige jaylashqan bolup, kochining ‹‹十›› sheklige asasen bu nam qoyulghan; Döngköwrükning esliy ornida ilgiri bir köwrük bar bolghachqa, ‹‹döngköwrük›› dep atalghan; Uyghurche yéngi güllinish dégen menidiki yéngiawat, etiyaz menisidiki bahar yoli, mongghulche ilah menisidiki chinggida, qizil qarigha étish meydani dégen menidiki ulanbay qatarliq yer – jay namliri köp millet topliship olturaqlashqan bu zéminni her millet xelqining ortaq achqanliqining öchmes shahidi. Bu yer – jay namliridin shinjangning köp menbe bir gewdileshken, öz ara singiship ortaq mewjut bolghan medeniyet alahidiliki namayan bolup turidu. Yer – jay namliridiki bu xil alahidilik ürümchidimu nahayiti mol.

 

Aldinqisi
Kéyinkisi
Munasiwetlik xewerler
yéngi xewerler Yene
süretlik xewer Yene
süretlik tenterbiye xewerliri
pen-téxnika uchurliri Yene
ghelite ishlar Yene
kocha parangliri Yene
saghlamliq Yene