Junggo uyghurche radiyo tori
Betni saqliwéling Bash bet qiliwéling
Tenterbiye  Ma’arip   Medeniyet   Pen-téxnika   Iqtisad   Xewer Merkizi
Tordiki Radiyo  Ghelite ishlar   Kocha parangiliri   Edebiyat   Qanun tori   Süret ambiri
Mexsius Sehipe  Widiyo   Filimler   Tarixtiki Bügün   Gülistan   Matériyal
  Bash bet>>Medeniyet>>Uyghur medeniyiti         
 
Qumul keshtichiliki
Tehrir:     Menbesi:Tengritagh uyghurche tori     Yollan’ghan waqit: 2013-12-25
 
                                                                     Yunus sadiq
  Qumul uyghurliri uzaq tarixqa we shanliq medeniyetke ige. Qumulluqlarning uzaq yilliq turmush emeliyiti jeryanida keship qilghan keshtichilikimu millitimizning eneniwi hüner – kesip senitidiki jelpkar nuqta. Keshtichilik xelqimizning güzellikke intilish, güzelliktin zoqlinish, güzellikni söyüsh we tebiet, gül – giyahlarni asrash aditining mehsulidur.
 Keshtichilikning her bir halqisi we eng kichik éléméntlirimu réal turmushni menbe qilghan bolup, deslepte teqlidiy shekilde meydangha kelgen. Herqaysi dewirlerde ijad qilinghan keshte nusxiliri turmush éhtiyaji boyiche reng, shekil, güzellik, ritim, tertip boyiche shu dewrni we shu dewr ademlirining rohiy haliti, héssiyati we éstétik éngini ipadiligen. Qumulning yanbulaq medeniyitige tewe xarabe we qebristanliqlardin tépilghan maddiy buyumlardin qarighanda, kön – xurum buyumlar we yung toqulma buyumlarning yasilishi we toqulushi tolimu nepis bolup, kishini heyran qalduridu. Qumulning qara döwe qebristanliqidin qéziwélinghan her xil yung toqulma buyumlarning toqulushi, renglinishi, gül nusxiliri we yilnamisining baldurliqida dunyada aldinqi orunda turidu. Qara döwe qebristanliqidin tépilghan, buningdin 3200 yil burunqi yung toqulmilargha her xil rengdiki yung yiplar bilen xilmu xil gül nusxiliri chiqirilghan. Uningdin bashqa qizil, qongur we qara renglik yiplar arqiliq ishlengen yene bir parche keshtining tégi qizil, keshtisi sériq rengde bolup, uninggha chong – kichik katekchiler, keng – tar yolluq siziqchilar we üch bulung shekillik gül nusxiliri körkem keshtilengen. 
  Qumul bostanliqida yashighan ejdadlirimiz uzaq tarixiy tereqqiyat jeryanida keshtichilik bilen shughullinip, kiyim – kéchek, turmush buyumliri, öy ichi, at – ulagh, harwa bézeklirini özliri yaqturghan renglik yiplar bilen herxil gül nusxilirini chiqirip keshtiligen. Mesilen: qumulning taghliq rayonliridiki uyghur ayallirining uzun chapini, yandin tügmilinidighan qisqa chapanliri we ularning yeng, yaqa, pesh – iteklirige keshtilengen gül nusxiliri we ulargha tutulghan chiltekler kiyim – kécheklerni téximu shahane tüske kirgüzgen. Er – ayallarning doppa gül nusxiliri, balilarning teqiy, pürmiliri, yumilaq we töt chasa yastuq, ishik – dérize perdiliridiki keshte we gül nusxiliri, oyuq béshi asmisi, löngge, qol yaghliq, pota (belbagh), bowaqlarning ishtan paypaqliri qatarliqlardiki gül nusxiliri köp menbelik, köp nusxilik we köp qatlamliqqa ige. 
  Qumul keshtichilikining her bir qatlimining rawaj tépishi, gül nusxilirining yéngilinip turushi réal turmushni menbe qilghan bolup, deslepte teqlidiy shekilde meydangha kelgen. Shunga herqaysi dewirlerde ishlengen keshtilerdin uning kélip chiqishi we tarixiy tereqqiyatini xelqimizning eyni dewrdiki turmush aditige baghlap közitishke toghra kélidu. Qedimki zamanlarda xelqimiz owchiliq, köchmen charwichiliqni asas qilghan. Shunga ular uzaq tarixiy tereqqiyat jeryanida tebiettin rohiy ozuq élip, yaylaq we su qoghlushup yashighan we shu seweblik turmushidiki her ishta tebietning ulugh simasini eks ettürüsh aditini yétildürgen hem buni keshte arqiliq kiyim – kéchek, öy bésatlirida eks etken. 
  Xelqimizning keshtilengen buyumlarni ishlitishi we keshtilesh usuli her xil bolushtek alahidilikke ige. Qumul uyghurliri keshtilerde néloper, modengül, anargül, shaptul chéchiki, etirgül, ghunche – chéchek, sumurgh, toz, bulbul, kepter, qushqach, qarlighach ,képinek, anar, üzüm, enjür, shaptul, qoghun – tawuz, qarighay, archa, kawa, qapaq, ghanjugha, quyash, ay, gümbez, munar, longqa, yürek, oqya qatarliqlarni köprek keshtiligen. 
  Herqandaq bir medeniyet insanlarning yashash muhiti we turmush emeliyitide yaratqan barliq maddiy we meniwi bayliqini körsitidu. Bir milletning medeniyiti shu milletning eqil – parasitining jewhiri, héssiyatining mujessemlinishi bolup, u, shu milletning meniwiyiti we intilishini namayan qilidu. Mushu nuqtidin éytqanda, qumul uyghurlirining keshtichilik medeniyiti insanlarning ijtimaiy tarixiy emeliyiti jeryanida yaratqan maddiy we meniwi bayliqining bir böliki süpitide téximu gewdilinidu.

Kéyinkisi
 Munasiwetlik xewerler
 
 Qiziq nuqta
 
Awat süretlik xewerler
Jaylar yalghuz perzentlik er-ayallarning ikki perzentlik bolush siyasiti
Pen téxnika
Bowaqlar üchün layihelengen iPad orunduqi küchlük munazire qozghidi
Iqtisad
Iqtisadning tereqqiyat usulini özgertish uzaq mezgillik wezipe
Tenterbiye
111111111111111111.jpg
Boérté argéntinada aptobus bilen yügreshte musabiqileshti
Ghelite Ishlar 
 
Kocha Parangliri 
 
Edebiy Eserler 
 • Jinis özgertken er ayallar türmisige sulinip jim y...
 • Dunya boyiche yéshi eng kichik kespiy putbolchi
 • Ghelite nersilerni yiyishke sézik bolghan acha-singil
 • Dunya boyiche tunji hayat qalghan 7 kizek 16 yashqa ...
 • Chetellerdiki yantu munarlar
 • Yéshi chongayghanséri pakarlap ketken ayal
 • Térisi yoq bala
 • "barmaq siziqliri yoq adem"
 
 • Aptomobilni asrashning bir qanche epchil chariliri
 • Yérim yashqa toshmighan bowaqlargha tuxum éqini y...
 • Balilar dawamliq urushsa, eqliy iqtidari tesirge uch...
 • Heqiqiy qoy yungidin toqulghan maykilarni qandaq per...
 • Olturup qalidighan erler
 • Shayar körpe tumiqi
 • 2012-yilliq ilim-pen sahesidiki chong ishlar
 • Yer sharidiki eng soghuq jaylar
 
 • Muxbir
 • Danalar hékmetliri
 • Ümidsiz kütüsh
 • Arzu
 • Hékmet durdaniliri
 • Özini bextlik qilish
 • Insanlardiki gunah
 • Bolidu, emma...
Istansimiz Chastotimiz Torimiz FM MW SW Méhnetkeshler Töhpikarlar Neshr Hoquqi Elan mulazimiti
Muhim dölet apparatliri (Xenzuche): Muhim axbarat torliri(Xenzuche):      Uyghurche axbarat torliri:     
Junggo xelq qurultiyi | Junggo hökümet tori | Junggo xelq siyasiy meslihet kéngishi | Aliy xelq sot mehkimisi | Aliy xelq teptish mehkimisi | Dölet ishliri mehkimisi axbarat ishxanisi | Döletlik radiyo-kino-téléwiziye bash idarisi
     
Alaqilishish adrési: béyjing shehiri shichéng rayoni fushingmén tashqi kochisi 2-qoru
Pochta nomuri: 100866 Téléfon:010-86097477 Faks:010-68045504 Élxet:uy@cnr.cn
网上传播视听节目许可证号 0102002 中央人民广播电台版权所有(C) 京ICP备05065762号