Junggo uyghurche radiyo tori
Betni saqliwéling Bash bet qiliwéling
Tenterbiye  Ma’arip   Medeniyet   Pen-téxnika   Iqtisad   Xewer Merkizi
Tordiki Radiyo  Ghelite ishlar   Kocha parangiliri   Edebiyat   Qanun tori   Süret ambiri
Mexsius Sehipe  Widiyo   Filimler   Tarixtiki Bügün   Gülistan   Matériyal
  Bash bet>>Medeniyet>>Tetqiqatlar         
 
Yawchilarning kélip chiqishi we ularning gherbke köchüshi toghrisida
Tehrir:Pezilet arslan     Menbesi:Shinjang akadimiye tori     Yollan’ghan waqit: 2013-08-10

                                               Aptor: ghalip qadir

muhim mezmuni: yawchilar (toxrilar) ottura asiya, jümlidin gherbiy yurt tarixida muhim rol oynighan qedimki millet bolup, ular miladiyining bashlirida memlikitimizning gherbiy shimal qismidiki chilyenshen téghi étekliri bilen dunxuang ariliqida köchmen charwichiliq bilen shughullanghan. Kéyin hunlarning hujumi tüpeylidin, gherbke köchken. Mezkur maqalide, ene shu yawchilarning kélip chiqishi we ularning gherbke köchüshi toghrisida muhakime yürgüzülidu.

achquchluq sözler: yawchilar gherbke köchüsh

xenzuche tarix kitablirida qeyt qilinghan yawchilarning tarixiy- jughrapiyilik jaylishishi we ularning paaliyet élip barghan rayonliri toghrisidiki melumatlargha asaslanghanda, yawchilar chin, xen sulaliliri dewrliride "türkiy tilda sözlishidighan millet uysunlar"① bilen bille hazirqi gensu ölkisining gherbiy qismidiki chilyenshen téghi étekliri bilen dunxuang ariliqida köchmen charwichiliq bilen shughullanghan. Omumen qilip éytqanda, yawchilar "köchmen charwichiliq bilen shughullinidighan, til we adet jehette hunlargha oxshaydighan"② bir qebile idi. Kéyin ular gherbke köchüsh netijiside shinjangning milletler munasiwitide zor özgirishlerni barliqqa keltürüp, gherbiy yurt medeniyiti, hetta pütkül jungxua medeniyitining barliqqa kélishi we rawajlinishida muhim rol oynighanidi.

tetqiqat netijilirige asaslanghanda, eyni dewrde memlikitimizning gherbiy shimal rayonlirida hun, yawchi, uysun qatarliq köchmen charwichi milletler yashaytti. Buning ichide, dunxuang, chilyenshen téghi etraplirida yashaydighan yawchilar hunlar bash kötürüp chiqishtin awwal nahayiti küchlük bir qebile bolup, 600 mingdin artuq nopusqa we 200 ming kishiliktin artuq qoshungha ige idi. Shunglashqa, ular etrapidiki qoshniliri ـــ hunlar bilen uysunlargha daim hujum qilip, ularning adem we mal- mülkini bulap kéletti. Hunlar batur tengriqut dewrige kelgende tedrijiy küchiyip, etraptiki köchmen qebile we milletlerni özige boysundurup, hun impériyisini qurdi. Hun impériyisining qurulushi yawchilargha éghir tehdit élip keldi. Batur tengriqut sherqtiki tongghuslarni özige qaratqandin kéyin, zor küch bilen yawchilargha hujum qildi. Hunlarning bundaq kéngiyishi memlikitimizning gherbiy shimalidiki milletlerning orunlishish ehwalini biwasite özgertip, yawchilarni gherbke köchüshke mejbur qildi.


Aldinqisi
Kéyinkisi
 Munasiwetlik xewerler
 
 Qiziq nuqta
 
Awat süretlik xewerler
Adile abletning hékayesi
Pen téxnika
Eqliy iqtidarliq qol saiti yenila az sanliq kishilerning tallishi bolmaq
Iqtisad
Karxana qandaq qilghanda mehsulat sétishni ilgiri süreleydu?
Tenterbiye
Junggo erler waskétbol komandisi chémpiyon boldi
Ghelite Ishlar 
 
Kocha Parangliri 
 
Edebiy Eserler 
 • Gérmaniyelik bir ana alte kilogiramliq bala tughdi
 • Dunyadiki 2-alte putluq siyah béliqni yewetken er-x...
 • Amérika merkiziy axbarat idarisining sabiq bashliqi...
 • Argéntinada mehbuslarning shéir yézish musabiqisi...
 • Bir kitabni 41 yil oqush
 • Töt yashliq qiz amérikidiki eng eqilliqlar qatarig...
 • Awstiraliye déngiz qirghiqida "su quyun tüwrüki" ...
 • Engiliye puldarlirining qiz-yigit körüshüsh yighl...
 
 • Gül samsaqning roli
 • Qérishni tézlitidighan yette xil ehwal
 • Yazda beziler némishqa bek charchaydu?
 • Boytaq erler rak késilige yéqin bolidiken
 • Ayallarni qéritidighan uxlash adetliri
 • Ayallardiki xata qarash ularni nikahta bextsiz qilip...
 • Ayallar néme üchün erlerge qarighanda köp sözle...
 • Erlerning süydük ajritip chiqirish we köpiyish si...
 
 • Xushalliq we epsusluq
 • Asan shallinip kétidighan alte xil adem
 • Qut ayem
 • Yaxshilargha
 • Bashqurghuchilar qeyserrek bolghini yaxshi
 • Semimiylikingiz téximu julalansun
 • Menggülük telpünüsh
 • Ömürlük pushayman
Istansimiz Chastotimiz Torimiz FM MW SW Méhnetkeshler Töhpikarlar Neshr Hoquqi Elan mulazimiti
Muhim dölet apparatliri (Xenzuche): Muhim axbarat torliri(Xenzuche):      Uyghurche axbarat torliri:     
Junggo xelq qurultiyi | Junggo hökümet tori | Junggo xelq siyasiy meslihet kéngishi | Aliy xelq sot mehkimisi | Aliy xelq teptish mehkimisi | Dölet ishliri mehkimisi axbarat ishxanisi | Döletlik radiyo-kino-téléwiziye bash idarisi
     
Alaqilishish adrési: béyjing shehiri shichéng rayoni fushingmén tashqi kochisi 2-qoru
Pochta nomuri: 100866 Téléfon:010-86097477 Faks:010-68045504 Élxet:uy@cnr.cn
网上传播视听节目许可证号 0102002 中央人民广播电台版权所有(C) 京ICP备05065762号