Junggo uyghurche radiyo tori
Betni saqliwéling Bash bet qiliwéling
Tenterbiye  Ma’arip   Medeniyet   Pen-téxnika   Iqtisad   Xewer Merkizi
Tordiki Radiyo  Ghelite ishlar   Kocha parangiliri   Edebiyat   Qanun tori   Süret ambiri
Mexsius Sehipe  Widiyo   Filimler   Tarixtiki Bügün   Gülistan   Matériyal
  Bash bet>>Edebiyat         
 
Edebiyatning karamiti− "titanik namliq paraxot"
Tehrir:Méhrigül xudaberdi     Menbesi:Shinjang géziti     Yollan’ghan waqit: 2012-05-31
 Osman qawul 
 
2012-yil14-aprél dunya su qatnishidiki zor pajie − "titanik namliq paraxot"ning chöküp ketkinige 100 yil boldi. Bu kün dunya jamaetchilikide untulghusiz bir sehipining shahiti idi. U weqe heqqidiki kitab, eslime, naxshilar hem xatirilesh paaliyetliri bir esir mabeynide dunyaning jay - jaylirida oxshimighan shekillerde dawamliship keldi.
méningche bu weqeni shu qeder namdar qiliwetkini edebiyatning karamiti, yeni edebiyatning muhim tarmiqi bolghan kino edebiyatidin ibaret tengdashsiz meniwi mehsulatning insaniyet rohiy alimige tesir qilishta tosalghusiz rol oynighanliqining netijisi. Edebiyatning mushu rolidin ünümlük paydilinalighan dangliq rézhissor jamis kamironning bayqash iqtidari bu weqening dunya kinochiliqida bösüsh hasil qilalaydighanliqini obdan angqiralighanliqida ipadilendi. Néme üchün shundaq bolidu? Chünki "menggü chökmes gigant paraxot" dep nam bérilgen, dunya su qatnishi we soda sahesidiki möjize xaraktérlik bu paraxotning 1912-yili 4 - ayning 10- küni 2200din artuq yoluchini élip engliyening port shehiri shotxamptondin qozghilip, amérikining nyu - york shehirige méngish sepiride 4 - ayning 14-küni kéche saet 11 din 40 minut ötkende muz taghqa soqulup, 2 saet 40 minutta paraxot, shundaqla paraxottiki 2200 din artuq yoluchidin 1523 Ademning déngizgha gherq bolup, azla ademning qutulup qalghanliqidin ibaret achchiq tarix filimde tolimu tesirlik namayan qilinghan.
herqandaq insanning yürikide adimiy muhebbet, teqdir - qismet tuyghusi hem kishilik dostluq héssiyatila bolsa, filimdiki körünüshler köz aldigha kéliwélip, ulugh kichik tinidu, qelbidiki muhebbet uchqunliri qaytidin lawuldaydu. Shu weqe asasidiki bu filim insaniyetning teqdiri, tebiet bilen élishish kürishi, déngizdiki qabahetlik bir kéche, hayat - mamat, insaniy kamilliq we söygü - muhebbetning cheksiz qudriti heqqidiki hékaye bolup, herqandaq körürmenni oygha salidu. "titanik namliq paraxot" filimining amérika 20-esir fokis shirkiti bilaymind kinochiliq shirkitide ishlinip, 1997-yili amérikida tunji qoyush murasimining ötküzülüshi we oskar kino mukapatini bahalash heyiti teripidin "eng yaxshi sénariye", "eng yaxshi rézhissorluq", "eng yaxshi muzika", "eng yaxshi er bash rolchi", "eng yaxshi ayal bash rolchi" qatarliq 11 türde mukapatqa érishishimu filimning shan - shöhritini yenimu zoraytti.
bu filim néme üchün kishiler aghzida qiziq témigha, muhebbetdashlar ara jelpkar nuqtigha aylandi? Chünki, bu filim aldi bilen dangliq rézhissor jamis kamironning dunya kinochiliq saheside ajayip janliq eks ettürüsh rékortini yaratqanliqi bilen yéngi altun bet achqan. Uningdin bashqa filimde eyni weqe tolimu chinliq bilen yorutulghan, insaniy söygü - muhebbet yüksek derijide ulughlinip, kishi qelbini lerzige sélip, yüreklerni lexte - lexte qilghidek derijide süretlengen. Shuninggha mas halda filimning muzikisimu uninggha ajayip jezibe ata qilghan.
filimdiki jék dawsun namrat ressam. u piristandiki bir qétimliq qimarda teliyi ongdin kélip "titanik" namliq paraxotning tunji qétimliq amérika sepirige teyyarlanghan 3 - derijilik yoluchilar bélitini utuwalidu. U paraxotta ésilzade xénim russi bilen tasadipiy uchriship, öz teqdirlirining ajayip özgirishlirini bashtin kechüridu. Jék tewekkülchi, aqiwetni unchila oylap ketmeydighan sadda yigit. Russi söletwaz, bayashat hayatni nishan qilghan aqsöngek ayalning yalghuz qizi... Weqe mushu terizde dawamliship, buruxtumluq, ich mijezlik, söygü erkinlikini izdesh, kishilik qedir - qimmet we kishilik hörlükke telpünüsh istikide ot bolup yéniwatqan russining chongqur ichki pisxik azabliri yönilishide dawam qilidu. Filimdiki bir biridin ésil romantik körünüshler, jék bilen russi otturisidiki ajayip qizghin, shérin, ishench we téngirqash arilashqan muhebbet kishining qelbini ézip, közlerge yash olashturidu. Filimning asasiy naxshisi bolghan "muhebbetning chéki yoq"qa yandashqan weqelik bara - bara chongqurlap we keskinliship, kishini heywetlik, qorqunchluq we qeyser hem seltenetlik menzillerge bashlaydu... Jék dawsunning qorqumsizliqi, russidiki bighubar, balilarche söyümlük qiliqlar, paraxot muztaghqa soqulghandiki wehime, jékning qarilinip namratlar bölmisidiki par turubisigha baghlap qoyulushi, russining uni qutuldurushtiki pidakarliqi, kéyin kichik qolwaqtin paraxotqa qayta sekrep chiqip "jék, jék" dep uninggha intilishi, russining aqsöngek layiqining qattiq nazaretchiliki, paraxot chöküsh mezgilidiki qiyamettek pajie, jékning russini ishik taxtiyigha chiqirip qoyup tonglap jan üzüshi, chöküp ketken paraxotning qalduqlirining 84 yildin kéyin yeni 1996-yili tépilishi, russining eslimisi kishini chongqur oylanduridu we échinduridu. "titanik namliq paraxot" simfonik tarixiy dastan. Uning weqeliki egri - toqay, tesirlik, süretke élish téxnikisi pewquladde yuqiri. Artislarning rol élish mahariti alahide üstün. Filimning bash rolchiliri shu qeder söyümlük we yéqishliq bolush bilen bille, filimning "muhebbetning chéki yoq" dégen asasiy naxshisimu shu qeder tesirlik hem jezbidar.
filimning bash témisi méningche yenila hayatqa muhebbet. Filimning her bir tepsilatidin kishilik hayatning qimmiti, roli, ademler otturisidiki payda - menpeet, tebiqe toqunushini ghalibane meghlup qilghan haldiki jenggiwarliq chaqnap turidu. Filimdiki ziddiyet paraxotning muz taghqa soqulushi bilen bashlansimu, emeliyette insaniyet bilen tebiet otturisidiki küreshke bérip taqilidu. Bu teg - tégidin hayatqa, dostluq, adimiylik süpetke, méhir we köyümge bolghan yüksek, aliyjanab muhebbettur.
"titanik namliq paraxot" pajiesi kishilerge tebiet teripidin qoyulghan zor salmaqqa ige soal bolup, uning ichige nurghun mesile jughlanghan. Yeni pul, imtiyaz, söletwazliq, muhebbet, muzika - senet, sewrchanliq, güzellik, rezillik, shexsiyetchilik, ümid we bashqilar... Men shundaq oylaymen, hayatqa bolghan muhebbette xalisane béghishlash we özini untughan haldiki pidakarliq bolsila, u choqum ghelibe qirghaqlirigha yétish istikige érisheleydu.
yuqiriqilarning hemmisi mahiyette sénarést we rézhissorning yuqiri medeniyet chüshenchisi asasidiki réal weqeni bediiy filimge aylandurushidin ibaret edebiyatning qudritige bolghan ishenchisining mehsuli bolup, kishini bekmu razi qilidu. Eger ular bu weqeni edebiyatning küchi arqiliq ékrangha chiqarmighinida, bu weqemu chilidiki yer tewresh, sherqiy jenubiy asiyadiki déngiz tashqini, sitsiliye arilidiki yanar tagh partlash, amérikidiki nechche qétimliq qara boran we yaki aldinqi yildiki yaponiyediki déngiz tashqinidekla adettiki ish tuyulup qélishi, 100 yil emes bir nechche yildila xeqning ésidin kötürülüp kétishi mumkin idi. Eger mushu weqelermu xuddi titanik weqesidek diqqetke élinsa, tebiiyki karamet ish bolatti. Shuning üchün "titanik namliq paraxot" filimining nam - sheripini yenila edebiyatning küch - qudriti arqiliq qolgha kelgen abide xaraktérlik eser démey turalmaymiz.
shundaq, bu weqe yüz berginige 100 yil bolghan 2012-yil 4 - ayning 14-küni filimni qayta körginimde hem filimning asasliq naxshisining türlük shekildiki ahanglirini anglighinimda, achchiq hesrette yuqiriqi qarashqa keldim. Toghra, dunya muhebbet, méhir we öz - özini béghishlash asasidiki hayatqa bolghan ishenchte téximu gülleydu. Dunya miqyasida"titanik namliq paraxot" weqesining 100 yili xatiriliniwatqan bügünki künde, dunyaning herqaysi jaylirida bu filimning bas - basta qoyulushi kishilik hayat, munasiwet heqqidiki oylinishlarni téximu chongqurlashturghusi we heqiqiy ehmiyitini téximu tapqusi.  

Aldinqisi
Kéyinkisi
 Munasiwetlik xewerler
 
 Qiziq nuqta
 
Awat süretlik xewerler
Toluq ottura 3-yilliqning axirqi bir saetlik dersi
Pen téxnika
Az uchraydighan méwe−kepe
Iqtisad
Erkin kesipkarlarning rozghar bashqurush yolliri
Tenterbiye
London olimpik musabiqisining olimpik kenti sirtqa échiwétildi
Ghelite Ishlar 
 
Kocha Parangliri 
 
Edebiy Eserler 
 • Dunyadiki eng deslepki motsiklit 210 ming yüenge ya...
 • Amérikida qattiq chaqmaq chaqti
 • Dunya boyiche yéshi eng chong doxtur 114 yéshida w...
 • Az uchraydighan qoshkézek
 • "titanik"ning chöküp kétishini 100 yil burunqi ay...
 • Xotun alsa döletke baj töleydighan döletler
 • Aptomatik tort élish mashinisi
 • Diktor simon xewer bériwétip uxlap qaldi
 
 • Yette xil aghriqni derhal dawalitish lazim
 • Ölük déngiz
 • "dunya kitab oqush küni" ning kélip chiqishi
 • Dunya taratqusidiki dangliq shexs mayk wallis alemdi...
 • "11-séntebir" térrorluq hujumini pilanlighuchilarg...
 • Néfit bahasi eng yuqiri dölet
 • Engliyede "titanik"ning xatire buyumliri kim artuq q...
 • Süriye bilen biraziliye muxbirlargha nisbeten eng x...
 
 • Anglashni qoldin bermeng!
 • "kroran" din tarighan nur
 • Yazghuchi exet turdining "yiraqta qalghan muhebbet" ...
 • Shair rexim qasim wapat boldi
 • Tekebburluq
 • Keng qorsaqliq (hékaye)
 • Tesellining xasiyiti
 • Edebiyatning karamiti− "titanik namliq paraxot"
Istansimiz Chastotimiz Torimiz FM MW SW Méhnetkeshler Töhpikarlar Neshr Hoquqi Elan mulazimiti
Muhim dölet apparatliri (Xenzuche): Muhim axbarat torliri(Xenzuche):      Uyghurche axbarat torliri:     
Junggo xelq qurultiyi | Junggo hökümet tori | Junggo xelq siyasiy meslihet kéngishi | Aliy xelq sot mehkimisi | Aliy xelq teptish mehkimisi | Dölet ishliri mehkimisi axbarat ishxanisi | Döletlik radiyo-kino-téléwiziye bash idarisi
     
Alaqilishish adrési: béyjing shehiri shichéng rayoni fushingmén tashqi kochisi 2-qoru
Pochta nomuri: 100866 Téléfon:010-86097477 Faks:010-68045504 Élxet:uy@cnr.cn
网上传播视听节目许可证号 0102002 中央人民广播电台版权所有(C) 京ICP备05065762号