Junggo uyghurche radiyo tori
Betni saqliwéling Bash bet qiliwéling
Tenterbiye  Ma’arip   Medeniyet   Pen-téxnika   Iqtisad   Xewer Merkizi
Tordiki Radiyo  Ghelite ishlar   Kocha parangiliri   Edebiyat   Qanun tori   Süret ambiri
Mexsius Sehipe  Widiyo   Filimler   Tarixtiki Bügün   Gülistan   Matériyal
  Bash bet>>Edebiyat         
 
Bilikyarning tepekkur jewherliridin
Tehrir:Méhrigül xudaberdi     Menbesi:Tengritagh uyghurche tori     Yollan’ghan waqit: 2013-01-21

gheyretjan osman bilikyar

(1) pen–téxnika birinchi derijilik ishlepchiqirish küchila bolup qalmastin, u hazirqi zaman insan medeniyitining ul téshi we jéni, pen–téxnikidin ayrilghan medeniyet quruq we saxta, küchsiz medeniyettur.

(2) tunji nöwetlik sanaet inqilabidin kéyin ilim-pen we téxnika esebiy, xorapiy ilahshunaslarning "dédiki" bolushtin qilip, peskesh kapital igilirining "qol chomiqi"gha aylinip qalmaqta. Bu emeliyette insaniyetning eqliyliq, ilmiyliqqa qarap zor bir qedem ilgiriligen bolsimu ghaye, étiqad we exlaq pezilet jehette bir qanche qedem chékingenlikidin bashqa nerse emes.

(3) özi ögengen bilim hem tetqiq qilghan ilim-pen muweppeqiyetlirini teshebbuskarliq bilen awam-xelqqe omumlashturushni xalimighan her qandaq adem qanchilighan tom kitablarni oqughan-yazghan, taghdek mol bilimi bolghan we yaki qanchilik katta muweppeqiyetlerge érishken bolushidin qetiynezer u hergiz "alim" yaki "ilimdar" dégen shereplik nam bilen atashqa esla munasip kelmeydu.

(4) puxta nezeriye sistémisi bolmighan her qandaq pen mukemmel bir pen süpitide dunya ilim munberide put tirep turalmaydu, nezeriyediki emaliq ilim-pen tetqiqatini tuyuq yolgha bashlaydu.

(5) semimiy adem bolush , heq gep qilish emiliyetchil bolush, bérilip öginish, özini béghishlap xalis töhpe qoshush we penni omumlashturush her qandaq ilimdarning qerzi we perzi.

(6) ilim-penni öginish (chüshinish), uningdin paydilinish, huzur-nep élish peqet insanghila xas bolghan aliy iqtidar we paraset bolup, bu emeliyette insanning eqlini tépip bextke érishish jeryanidin ibaret.

(7) ilmiy nezeriyede izchil bashqilargha béqinip kelgen, özige yarisha ilmiy nezeriye sistémisi we bilish métodi bolmighan milletning özige xas adimiyet penliri bolmaydu.

(8) ilim-pen turmushumning bir qismi, men üchün éytqanda ilim-pensiz turmush oksigénsiz hayatqa oxshaydu.

(9) pelsepisiz hayat ـــ ilim-pensiz hayat. U insanni nadanliq, namratliq, inaqsizliq we axiri zawalliqqa élip baridu.

(10) ilim-penni öginish (chüshinish), uningdin paydilinish, huzur-nep élish peqet insanghila xas bolghan aliy iqtidar we paraset bolup, bu emeliyette insanning eqlini tépip bextke érishish jeryanidin ibaret.

(11) bulghanghan ilmiy muhit barliq ilmiy pajie we shumluqlarning menbesi, chirik we chakina ilimdarlarning elge yetküzidighan paydisidin ziyini köp artuq bolidu.

(12) ilim heqiqetlirige intilgüchi we tepekkur arqiliq xushalliq izdigüchiler xuddi tuzluq su échip, ichkenséri ussawérip teshnaliqi qanmay kétiwatqan ademge oxshash bolup, ular üchün tepekkurni toxtatqanliq tomurining soqushtin toxtighanliqidin dérek béridu. Öginish we tepekkur bundaq ademlerning hayati we bextining bir qismi, ilim tehsil qilish bilen bext tépish ularning eng zor xushalliqi. Ilim-pen ularning hayati paaliyiti we turmushi bilen birikip ketkenliktin, ögnish we tepekkur ular üchün alahide bir huzur-lezzet we xushalliqtur. Bir alim üchün éytqanda, téximu shundaq.

(13) insaniyetning intayin kichikkine birer mikro herkiti we özgirishlirimu ékologiyelik muhitning her qaysi tarmaq sistémilirigha biwasite yaki wasitiliq tesir körsitip, tümenligen murekkep uchur we özgirishlerni biyo-intérnét (Bio-Internet) arqiliq makan zamanlardin halqitip, kainat ـــ keng tebiettiki barliq janliq (hayatliq)larning pütkül tadu (géo-fizikiliq heriket), mahu (biyo-fizikiliq heriket)liri we bular otturisidiki talaylighan garmunik munasiwetlerdiki özgirish we uchurlar özara zenjirsiman chatma tesir körsitip, insan tesewwuridin halqighan we kontirol qilish intayin müshkil bolghan netije we aqiwetlerni keltürüp chiqirishi mumkin. Shu wejidin, bügünki insanlar özlirini eqilliq we mesuliyetchan dep qaraydiken, özi we kelgüsi ewladlarning behuzur, xatirjem halda xushal-xuram bextlik yashishigha kapaletlik qilish üchün özlirining her bir qilmish etmishlirige qetiy mesul bolushliri, hemme ishta ilmiy idrakiy bolup, ékologiyelik muhitni ziyangha uchritidighan her qandaq paydisiz ish-heriketlerdin hezer eylep, barliq chare- amallarni qollinip, insaniyet bilen tebietning inaq-dostane mewjut bolup turushi we menggülük sijil-ijil tereqqiyatigha puxta asas sélishi lazim. Mana bu bügünki zamandar öglük yolini tutqan munewwer insanning eqelliy heriket mizanidur.

(14) inaq jemiyet qurush insaniyet intilidighan köngüldikidek jemiyettur, ékologiyelik inaqliq bolsa inaq jemiyet berpa qilishning muhim biyoasasi. Shunga biz hemmimizning ékologiyelik muhitqa derijidin tashqiri esebiyleche köngül bölüsh heqqimiz, hoquqimiz we qerzimiz bar.

(15) semimiy we peziletlik bolush bashqilarning mazaq qilishi yaki közige ilmasliqidin qorqush üchün emes, belki adem bolushning mizani bolushi kérek.

(16) tebiet tengrining birinchi kitabi bolsa, tebiiy pen uning birinchi tili. Birinchi tilni bilmey turup birinchi kitabni heqiqiy oqughili we uning samawiy qanuniyetlirini chüshinip mukemmel igilep ketkili bolmas.

(17) öginish we tepekkur hayatim we bextimning bir qismi.

(18) kitab oqup tepekkur qilmasliq tamaq yep hezim qilmighangha barawer, ésil tepekkurni réal heriketke aylandurmasliq insaniy bayliqni israp qilghanliq we zémingha yük bolushtin bashqa nerse emes.

(19) tebiiy pen shuning üchün ulugh we muqeddeski, u tengrining birinchi kitabiy bolmish tebietning tili. Shunga u tebiy hem chinliq,delil-ispatlar üstige qurulghan we barliqqa kelgen. Uning ezeliy we ebediy tüp qanunluq hem qanuniyetlik xaraktéri, muqim we turaqliq haldiki yétekchilik ehmiyitke ige bolghanliqidin insan uni qanchiki ichkirilep ögengen hem tetqiq qilghanséri ademning eqlini shunche bilep, rohini pak hem jesur, qelbini hör, pikirini ötkür qilipla qalmastin, ademni shunche rastchil, semimiy–sadaqetmen, wapadar we alijanab qilip, hiyle-mikir we neyrengwazliqtin yiraqlashturidu, ademdiki özi üchünla bash qaturidighan shexsiyetchi "özlük" (自我; Ego) kishenliriidin qutuldurup, alemlik nezer, insaniy birlik-büyüklik we dunyawiy sewiyede turup tepekkur–tetqiqat we ish herket qilidighan "öglük" (超越自我; 真实的我; 超我; 创新性人精; Pass ego ;Real ego; Ogluk) insan bolushqa righbetlendüridu hem yétekleydu.

(20) eqil közi waqti ötken-chirigen bilim latqiliri we héssiyat bilen perdilengen, kitab we nopoz dégenlerning quligha aylinip ketken kishiler arisidin hergizmu nadir we gewdilik bolghan tunji ilim–pen ijadiyetliri wujudqa chiqmaydu.

(23) durus we lilla yashash, halallap nan yéyishmu iman jümlisidindur.

(24) men xarabatining ilim heqqidiki hékmetliridin mundaq bir heqiqetni hés qildimki, ilimni we öz ilimdarlirini qedirlimigen qewm xar we zebunluq ichide ötküsi. Bilsek, eslide undaqlardin tengrimu bizar bolup, lenet qilariken, chünki ilim we ilimdarni xar qilghanlar uning neziridimu xariken. Buningdin qarighanda islam peylasoplirining alimlar peyghemberning warisliridur déyishmu qilche asassiz emesken. Biz bularni bilip turup yene néme üchün ilimning we öz ilimdarlirimizning qedrige yetmeymiz? Némshqa omumiy xelq boyiche ilim-penge yürüsh qilip, zamaniwi pen-téxika milliti we parasetlik eqliy milletlerdin bolush yolida tirishchanliq körsetmeymiz?!

(25) méning ömürlük kespim bilmiginimni öginish, bilginimni bilmeydighanlargha ögitish. Oylap baqsam bu mendila emes, barliq ilimdarlarda bolushqa tégishlik burch we wijdaniy mesuliyet iken. Men bu mesuliyetni ada qilish yolida axirqi nepisimgiche tirishimen.

(26) hayatning qimmiti uning uzun-qisqilida bolmastin, belki hayatning kengliki we chongqurluqida. Uning ehmiyiti hayatning mol mezmunluq hem rengdar, menilik–xeyrilik ötüshide. Hayat igisining bexti del uning bay-kembeghelliki yaki emel mertiwisining yuqiri-töwenlikide bolmastin öz arzusi we ejridin söyünüsh, uningdin huzur élish, shu arqiliq érishken huzur–lezzet, utuq we muweppeqiyet tuyghusidin ibaret.

(27) adem üchün ilim-meripet we xeyrilik ishlardin yiraq halda tögümes mal dunya we maddiy bayliqlarning üstide ölüp qilishmu oxshashlar nomus we tolimu yirginishliktur.

(28) ijadchan tepekkurluq öglük yolini tutqan zamandar ademlerning wujudi pidakarliq, shexsiyetsiz töhpe qoshush rohigha, qelbi samawiy tilek we ilahiy ilhamlargha toshqan bolup, ular xuddi her zaman-makanda herxl serxil méwe béridighan xasiyetlik méwilik derexqe oxshaydu, ular hem küchlük heqqaniyet we adalet tuyghusigha ige bolidu.

(29) kishilerning mueyyen sheyi, melum idiye-meslek, izm (mesilen, markisizm-léninizm, islamizm, buddizm dégendek), teshebbus, idiye, éqim, édiologiye-pikir sistémisi we mueyyen sheyi yaki uning barliq terepliri yaki qismen teripige qarita cheksiz éshinish, telpünüsh-intilish, choqunush, hörmetlesh, itaet qilish we shertsiz boysunush asasida shekillengen tewrenmes chin we pak eqidining adem wujudidiki mahiyetlik ipadisi étiqad dep atilidu.

(30) darwinizm ـــ tedrijiy tereqqiyat nezeriyesige qarshi pikirlik kishilermu awal uni obdanraq tetqiq qilip oqup körüshi kérek, andin uninggha munasip haldiki dunyawi sewiyelik pikir qilghili we ilmiy reddiye bergili bolidu. Bolmisa bu bir bilimsizlik we zamaniwi jahilliqtin bashqa nerse emes.

(31) ilim-pen démokratiyesi heqiqiy yolgha qoyulup, alimlar semimiy, rastchil, emeliyetchil bolup, heq-neq gep qilalaydighan, tedbir belgiligüchiler we bashqurush qatlimidikiler qarshi pikirlernimu külümsirep turup angliyalaydighan bolghan deqiqide junggoning ilim-pen ishliri jush urup rawajlinish we güllinishning yéngi muqeddimisi bolup qalghusi.

(32) bilimning eng yüksek chek-chégrisi we eng aliy qimmiti del alem, adem heqqidiki tüp heqiqetlerni tonushtin ibaret.

(33) pakiz we edeplik bolush iman jümlisidin bolup, u insanning eng ésil xisletliridin biri.


Kéyinkisi
 Munasiwetlik xewerler
 
 Qiziq nuqta
 
Awat süretlik xewerler
Chéngduda ikki bölek adem qoralliq toqunushup qaldi saqchilar kochidil
Pen téxnika
Iphone5 bahasi eng tiz töwenligen yanfon bolup qaldi
Iqtisad
Iphone5 bahasi eng tiz töwenligen yanfon bolup qaldi
Tenterbiye
Shinjang komandisi jyangsu komandisini yengdi
Ghelite Ishlar 
 
Kocha Parangliri 
 
Edebiy Eserler 
 • Qar uchquni néme üchün alte bulungluq bolidu?
 • Gunahini yuyush üchün itni emrige alghan hindistan...
 • 15 yashliq kélinchek qéchip ketti, 90 yashliq küy...
 • Wéytnamda 90 yashliq momay 38 yashliq erni yaxshi k...
 • Altun "pulgha yarimaydighan" döletler
 • Yanfon eng yéngi térrorluq qorali bolup qaldi
 • Derijidin tashqiri talant igiliri
 • Hindinoziyediki gheyriy qebile
 
 • Reng bérilgen rengsiz resimler
 • Haraqni arlashturup ichish rak késili peyda qilidu
 • Balilardiki diyabét késellikining aldini élishta...
 • Uzaq mezgil pshshiqlap ishlengen gösh yégende ashq...
 • Minéral su ichish salametlikke paydisiz
 • Jiddiy xaraktérlik börek yallughi we diqqet qilish...
 • Déyabit bimarliri tirnaq ilishtin burun ...
 • Kaltsiy toluqlashtin bolghan qewziyetni yaxshilashta...
 
 • Bilikyarning tepekkur jewherliridin
 • Ümidsiz kütüsh
 • Chékinish yoli (edebiy xatire)
 • Muweppeqiyet qazinishning yoli (edebiy xatire)
 • Qelbingizni waqtida ipadileng (edebiy xatire)
 • Bayliq
 • Perzentlirimge yüz kélelmeymen (hikaye)
 • Nutuq qabiliyitingizge sel qarimang
Istansimiz Chastotimiz Torimiz FM MW SW Méhnetkeshler Töhpikarlar Neshr Hoquqi Elan mulazimiti
Muhim dölet apparatliri (Xenzuche): Muhim axbarat torliri(Xenzuche):      Uyghurche axbarat torliri:     
Junggo xelq qurultiyi | Junggo hökümet tori | Junggo xelq siyasiy meslihet kéngishi | Aliy xelq sot mehkimisi | Aliy xelq teptish mehkimisi | Dölet ishliri mehkimisi axbarat ishxanisi | Döletlik radiyo-kino-téléwiziye bash idarisi
     
Alaqilishish adrési: béyjing shehiri shichéng rayoni fushingmén tashqi kochisi 2-qoru
Pochta nomuri: 100866 Téléfon:010-86097477 Faks:010-68045504 Élxet:uy@cnr.cn
网上传播视听节目许可证号 0102002 中央人民广播电台版权所有(C) 京ICP备05065762号