Junggo uyghurche radiyo tori
Betni saqliwéling Bash bet qiliwéling
Tenterbiye  Ma’arip   Medeniyet   Pen-téxnika   Iqtisad   Xewer Merkizi
Tordiki Radiyo  Ghelite ishlar   Kocha parangiliri   Edebiyat   Qanun tori   Süret ambiri
Mexsius Sehipe  Widiyo   Filimler   Tarixtiki Bügün   Gülistan   Matériyal
  Bash bet>>Edebiyat         
 
Perzentlirimge yüz kélelmeymen (hikaye)
Tehrir:Méhrigül xudaberdi     Menbesi:Tengritagh uyghurche tori     Yollan’ghan waqit: 2013-01-21

bir dadining pushaymini

ekber jappar derdi

eqlimge kelsem rehmetlik dadam melum bir orunning ishchisi bolup, uni xx dep bir haywanning ismi bilen qoyulghan leqimi bilen atimisa bashqilar tonumaydiken. Dadam ailining hemme éghir-yénik ishlirini rehmetlik anamgha tashlap bérip, ailidikiler néme yep, néme kiyiwatidu, dégenlerni oylimaydighan, daim dégüdek öyge bir top ichermen, chékermen aghinilirini yighip her xil tamaqlarni etküzüp tang atqiche saz chélip olturush qilidighan, rehmetlik anamni yoqilang sewebler bilen éghizgha alghusiz gepler bilen tillap, urup xorlaydighan, yéshi bir yerge bérip qalghan bolsimu kishiler bilen jédel qilip turidighan bir adem iken.
men bashlanghuch mektepni pütküzgen yili bir küni dadam, (ataqqa bashlanghuchni pütküzgen bolsammu sawadim téxi chiqmighan) idi.

ــــ sen her qanche oqusangmu beribir kadir bolalmaysen, melum bir zawutning bashliqi bilen déyiship qoydum, u séni ishchiliqqa orunlashturup qoyidighan boldi. Ete bérip zawut bashliqi bilen körüshkin, ـــ dédi.

bu gep manga yaghdek yéqip etisi dadam dégen ademni izlep barsam, rast dégendek zawutqa orunlashturup qoydi. Zawutning ishi éghir bolsimu chüshliri zawut ashxanisidin qorsaq toyghudek bir waqliq tamaq yéyeliginimdin xushal bolup ishmu anche éghir bilinmidi. Ay toshqanda qiriq üch yüen maash berdi. Pulni qolumgha élip xushalliqimda öyge kirsem anam péshanemge söyüp ketti. Öyge ishlitey dep 20 yüenni élip qélip, qalghinini xirajet qilghin dep berdi. Tengtushlirim arisida tunji bolup maashliq bolghanliqim üchün ularning hemmisi méni hörmet qilishatti. Künlerning ötüshi bilen yéshimmu chongiyip el-aghinilirimmu köpiyishke bashlidi.

bir nechche qétim dostlar bilen olturghan sorunlarda tamaka chekmey, haraq ichmey olturup ularning "sen dégen xx ning oghli jumu, dadangni peqet dorimapsen, ichmigen, chekmigen oghul balini oghul bala dégini bolmaydu" dégendek gepliri tesir qilip, bara-bara tamaka chékish, haraq ichishtin yanmaydighan, kéyinche neshe chékidighan bolup qaldim. Dadam aghiniliri bilen öyde échip chekse yénida olturup qiziq geplirini anglap, dadamgha körsetmey sunghan neshilerni élip chektim. Ularning mestlikidin paydilinip neshilirini oghurliwaldim, uning dostliridin saz chélishni ögendim, sorunlarda el-aghinilerge saz chélip bérip, urush-jédel, ichimlik-chékimliktin yanmaydighan, öz könglümde shu zamanlardiki tengtushlirim arisida özümni bir nochi sanap yürdüm. Anamning tonushturushi bilen bir newre singlim bilen toy qilghandin kéyin, u méni ichish-chékishtin tosushqa bashlidi. "oghul bala turup xotun kishining gépige kiremdim", dep u her qétim "ichting-chekting" dése, "néme karing, oghul bala dégen keyip qilidu", dep bolushigha dumbalaydighan boluwaldim. Balimiz bir yashqa kergende u "sen yaki ichish-chékishke tur, yaki bala bilen manga tur" dep balini kötürginiche öydin chiqip kétip ozongha qalmay xétini aldi. Uningdin bolghan qizim bir yérim yashqa kirgende qizil chiqip ölüp ketti. Aridin besh yil ötkende bir tughqinimning qizi bilen toy qildim, uningdin arqa-arqidin ikki oghul perzent yüzi körgen bolsammu, ular qandaq chong boluwatidu, dégenlerni oylimay ichish, chékish bilenla bolup kettim. Kishiler bilen jédel qilip axiri mubarek ismimning arqisigha özümning qiliqlirigha mas kélidighan, dadamning leqimidinmu öte bedbeshire bir set leqem qoyuldi. Leqem qoyulup uzungha barmay jédel qilip j x orunliri teripidin kona-yéngi hésablarning hemmisi élinip, lükcheklik qilmishim üchün üch yilliq qamaq jazasigha höküm qilindim. Türmidin qaytip kelgendin kéyin zawuttin qoghlandim. Öyimiz bazar ichide bolghachqa ata-anam we ayalimning mesliheti bilen baqqalliq qilip tapqan pulning az bir qismini ayalimgha bersem qalghinini ichish, chékish bilen tügitip mangdim.

yillarning ötüshi bilen sheherdiki köp sandiki ichermen-chékermenlerning hemmisi dégüdek tonuydighan aldinqi qatardiki ademlerdin bolup qaldim. Bir küni bir dostumning öyide cheksek, bir küni yene birsining, bir küni bizning öyde dégüdek tang atquche xam neshini bolushigha chékip saz chélip köngül échishini daimliq aditimge aylanduruwaldim. Dadam rehmetlik méning özinimu bésip chüshkidek oyun tamasha, jédel-majra dése dastixan kötürüp baridighan adem bolup chiqqanliqimdin bek narazi bolup ketmisimu, pat-pat "balam bolsa shu keyipni menla qilip adiship ketken bolsam bolatti", buningdin kéyin olturushlargha azraq bararsen" dep qoyatti. Anam rehmetlik "bir oghul dep közüngge qarap chong qilsam, dadangni bésip chüshküdek adem boldungghu, bizdin kéyin qalsaq qandaq qilarsen, bolsa keyip-sapadin qolungni tartqin balam" dep sözlep turatti. Yéshim qiranliq dewrige yétip, ikki oghlum toluqsiz otturigha chiqqanda, dadam bilen 60 nechche yil bir öyde yashap üch balini her xil japalarda qatargha qoshqan, bu dunyaning rahitidin japasini köp tartqan köyümchan anam qolumni ching tutup, öchüsh aldidiki shamdekla pildirlap qalghan nursiz közlirige yash élip zeip awazda "jénim balam, keyip-sapaning aqiwiti yaxshi emes, közümning ochuqida séning uningdin qol üzgenlikingni körey dégen bolsammu körelmidim. Men séningdin her ikki dunya razi bolay, anam görde xatirjem yatsun déseng keyip-sapadin qolungni üzgin, dadangdin ibret al, u mangghan yolda mangma, ikki oghlungni yaramliq adem qilip terbiyele, sen bundaq qilip yürseng baliliringmu sen dadangni dorighandek séni dorap qalidu", dégen geplerni qilipla menggülükke köz yumdi. Anam alemdin ötüp bir yildin kéyin, dadam yérim palech bolup qilip, bir yildek xarlinip yétip bu dunya bilen xoshlashti. (kéyin bilsem qilghan keyiplerning tesiridin shundaq bolghan iken). Anamning ölümidin kéyin bir aydek keyip-sapa yoligha mangmighan bolsammu, bir aydin kéyin yene kona senemge dessewerdim.

dadam qaza qilghan künining etisi el-aghinilirimining hazamni oshtushi bilen chékishni yene bashliwaldim. Xumarim tutsa sorun tallimay, yénimda xotun balilirim barmu-yoq uni xiyalimgha keltürmey, hetta késel bolup yétip qilip sirtqa chiqalmisam ikki oghlumdin qaysisi udul kelse, hetta ayalimgha sirttiki chékermen dostliridmdin neshe ekeldurup chektim. Ariliqta neshe chekken, lükcheklik qilghan qilmishim üchün ikki qétim emgek bilen terbiyelesh ornigha bérip terbiyelinipmu keldim. Her qétim emgek bilen terbiyelesh ornidin qoyup bérilip birer aydek ghit qisip yürgen bolsammu kéyinche kona késilim yene qozghilip chöpqetlerni izlep mangdim. Chong oghlum méni doridimu qandaq pat-pat muellimi öyimizge kélip "balanglar undaq qildi, mundaq qildi, terbiye qilinglar" dep turdi. U toluq otturni eplep seplep pütküzüp aliy mektepke imtihan bergen bolsimu ötelmidi. Uruq- tughqanlarning tapisidin qutulush üchün bar bisatimning hemmisini dégüdek serp qilip uni bir adettiki aliy mektepke orunlashturghan bolsammu, bir yildin kéyin neshe chekken qilmishi üchün mekteptin qoghlandi. Achchiqimda némishqa neshe chekting yaxshi oqusang bolmamdu, dep bir testek salsam yüzümdin- yüzümge "séning terbiyeligen balang bolghandikin cheksem chekkendimen" dewatidu. Uning gépini anglap néme qilarimni bilelmeyla qaldim. Chöpqetlirimge bolghan ehwalni désem "qandaq qilitingla oghul bala dégen dadisini doraydu, öyünglerde dawamliq neshining puriqi bolghandiki bedenlirige singip uninggha xumar bolup qalghandu, chopchongla bolup qalghan balining közige kiriwalmangla bir küni ongshilip qala, silimu mushu yashqa kiripmu her küni chékip "ishqi, ishqi yoqning kötige mishqi" dep dost tartip olturisilerghu, qaysi yüzünglar bilen oghlunglargha chekme déyeleysiler, boptu mektepte oqumisa oghul bala bolghandikin tijaret qilsimu jénini baqalaydu dédi. Shuning bilen öz aldigha baqqalliq qiliwatqan kichik oghlumgha juplap birlikte tijaretke saldim, ularning tijariti addiy bolsimu kérimi xilila yaxshi idi.Shundaq bolsimu ularning tapqan pulining zadila berikiti bolmidi. Aridin yirim yil utup bashqilardin anglisam kichik oghlummu neshe chékidiken. Bu gepni anglap uninggha néme dep terbiye qilish toghrisida köp bash qaturdum. Keypchilikte nechche qétim ikki oghlumni bolishigha urghan bolsammu héchqandaq unimi bolmidi. Emdilikte oylisam meyli kim bolmisun birsige mawu ishni qilsang bolmaydu deydikenmiz. Aldi bilen özimiz qilmasliqimiz kérek iken. Bir qétim melum bir nahiyedin kelgen kona chöpqetler bilen bir heptidek u yer-bu yerlerde chékip keypchilikte ular bilen birge kétiptimen, hepte ötkende öyge kelsem ayalim chong oghlumni bir nechche dosti bilen ürümchige tijaret qilghini chiqip ketti dédi, oghul bala bolghandikin sheher körüp közi pishsun dep karim bolmay yürüwerdim, bir yil ötkendin kéyin uning "aq" tamaka chékip shimaldiki bir mejburiy ayrip zeher tashlatquzush ornigha apirip bérilgenlik toghrisidiki xewiri keldi , bu xewer kélip ozongha qalmay yürek késili bilen aran timisqilap yürgen ayalim biz bilen xoshliship u dunyagha ketti . Tijaretni muqim qilmighach tapqan azghine pulum özemning chékidighan neshisining höddisidin aran chiqatti, nechche qétim bu keyipni tashlay dégen oygha kélip uni bir nechche kün aghzimgha almighan bolsammu, ösmürlük waqtimdin bashlap tomurlirimgha singip ketken zeherler méning ajiz irademni meghlup qildi. Künde dégüdek neshe chékip xamush yürgechke oydiki yalghuz balamning néme ishlar bilen shughulliniwatqanliqini tijaritining qandaqliqinimu bilmidim. Bir küni chékey désem yénimda yoq, kona chöpqetlerdin bir nechchisining yénigha izlep barsam ular oxshashla "adash bu keyipni mushu yashqiche qilipmu hich paydisini körmiduq , yash bir yerge barghanda kötürelmeydikenmiz, aghzimizda chishmu qalmidi bizge oxshash chékermenlerni jazalash üchün dölitimiz zeher cheklesh qanuni dep bir qanun tüzüptimish, u qanunda bizdek chékermenlerni mexsus ikki yil solap qoyarmish, emdi chekmeyli déyishtuq" dep méni quruq yolgha saldi. Achchiqimda "yillardin biri sendek mazlar bilenmu chöpqet bolup yürüptimen", dep ularni bolushigha tillap qaytip kétip, öyge qayrilidighan doqmushqa kélip yanchuqumning estirini tetür örüp bir yerlirige chapliship qalghan az-tola neshini yighip sellatchi qilip bir pinek yögep bolushigha shorap taza hozurini sürüwatsam saqchilar kélip saqchixanigha apirip kichik teritimni tekshürüp:

ـــ sen burunmu neshe chekken qilmishing üchün bir nechche qétim jazagha tartilghan, bügünmu kichik teritingdin neshe chekkenliking ispatlandi, yéshing bir yerge barghanda nomus qilmaydighan adem ikensen séni qanun boyiche bir terep qilimiz, ـــ dep kötürgen dad-peryatlirimgha qulaq salmay, ikki yilliq mejburiy ayrip zeher tashlashqa qarar qilip zeher tashlash ornigha tapshurup berdi.

"qérighanda köridighan künüm mushu oxshaydu bu yerde ikki yil yatsam yatay bedinimni chirmap bolghan zeherler ikki yil jeryanida tügep ketse qaytip ketkendin kéyin chekmesmen", dégenlerni oylap künlerni ötküzüshke bashlidim. Aridin yirim yil ötüp yéngi kelgen zeher tashlaydighanlar qatarida turghan kichik oghlumni körüp özümmu bilmeymen béshim pirride qéyip, kontrolluqumni yoqitip jayimda olturupla qaldim, saqchilar néme bolghanliqimni sorashti aghzim zadi gepke kelmidi. Etisi etigenlik tamaqqa chiqqanda qarisam oghlummu tamaq alidighanlarning qatarida turuptiken, u manga nepretlik birni qariwétip gepmu qilmastin tamiqini élip kétip qaldi. Uning heriketliridin u özining mushu yolgha méngip qélishini mendin körüwatqan oxshaydu dégenlerni kallamdin ötküzdüm. Qandaqtur bir nerse yürikimni ghajilashqa bashlidi. Bashqilargha bilindurmeslik üchün shunche tirishqan bolsammu étilip chiqiwatqan yashlar mengzimni boylap éqishqa bashlidi. Men bu dunyada yérim esir yashaptimen, men zadi insandek yashidimmu qandaq? Ayalimning aldida layaqetlik er, perzentlirimning aldida layaqetlik dada bolalidimmu? Eger men dadam mangghan yolda mangmighan bolsam, perzentlirimmu men mangghan yolda mangmas idi he, biz üch ewladning mushundaq hemme adem seskinidighan jemiyetning dashqiligha aylinip qilishimizgha sewebchi bolghan ashu ichimlik bilen chékimlikmu we bashqa bir nersimu ? Dégenlerni tola oylap axiri, bizlerning mushundaq weyran bolishimizgha sewebchi bolghan nersining birdin bir ashu bizler chong bolghan aile muhitimizning shundaqla ashu ailidiki chékimlik bilen ichimlikning sewebchi bolghanliqini jezmleshtürüp "men perzentlirimge yüz kélelmeymen", dep öz-özümge ünsiz pichirlaydighan bolup qaldim.


Aldinqisi
Kéyinkisi
 Munasiwetlik xewerler
 
 Qiziq nuqta
 
Awat süretlik xewerler
Chéngduda ikki bölek adem qoralliq toqunushup qaldi saqchilar kochidil
Pen téxnika
Iphone5 bahasi eng tiz töwenligen yanfon bolup qaldi
Iqtisad
Iphone5 bahasi eng tiz töwenligen yanfon bolup qaldi
Tenterbiye
Shinjang komandisi jyangsu komandisini yengdi
Ghelite Ishlar 
 
Kocha Parangliri 
 
Edebiy Eserler 
 • Qar uchquni néme üchün alte bulungluq bolidu?
 • Gunahini yuyush üchün itni emrige alghan hindistan...
 • 15 yashliq kélinchek qéchip ketti, 90 yashliq küy...
 • Wéytnamda 90 yashliq momay 38 yashliq erni yaxshi k...
 • Altun "pulgha yarimaydighan" döletler
 • Yanfon eng yéngi térrorluq qorali bolup qaldi
 • Derijidin tashqiri talant igiliri
 • Hindinoziyediki gheyriy qebile
 
 • Reng bérilgen rengsiz resimler
 • Haraqni arlashturup ichish rak késili peyda qilidu
 • Balilardiki diyabét késellikining aldini élishta...
 • Uzaq mezgil pshshiqlap ishlengen gösh yégende ashq...
 • Minéral su ichish salametlikke paydisiz
 • Jiddiy xaraktérlik börek yallughi we diqqet qilish...
 • Déyabit bimarliri tirnaq ilishtin burun ...
 • Kaltsiy toluqlashtin bolghan qewziyetni yaxshilashta...
 
 • Bilikyarning tepekkur jewherliridin
 • Ümidsiz kütüsh
 • Chékinish yoli (edebiy xatire)
 • Muweppeqiyet qazinishning yoli (edebiy xatire)
 • Qelbingizni waqtida ipadileng (edebiy xatire)
 • Bayliq
 • Perzentlirimge yüz kélelmeymen (hikaye)
 • Nutuq qabiliyitingizge sel qarimang
Istansimiz Chastotimiz Torimiz FM MW SW Méhnetkeshler Töhpikarlar Neshr Hoquqi Elan mulazimiti
Muhim dölet apparatliri (Xenzuche): Muhim axbarat torliri(Xenzuche):      Uyghurche axbarat torliri:     
Junggo xelq qurultiyi | Junggo hökümet tori | Junggo xelq siyasiy meslihet kéngishi | Aliy xelq sot mehkimisi | Aliy xelq teptish mehkimisi | Dölet ishliri mehkimisi axbarat ishxanisi | Döletlik radiyo-kino-téléwiziye bash idarisi
     
Alaqilishish adrési: béyjing shehiri shichéng rayoni fushingmén tashqi kochisi 2-qoru
Pochta nomuri: 100866 Téléfon:010-86097477 Faks:010-68045504 Élxet:uy@cnr.cn
网上传播视听节目许可证号 0102002 中央人民广播电台版权所有(C) 京ICP备05065762号