Junggo uyghurche radiyo tori
Betni saqliwéling Bash bet qiliwéling
Tenterbiye  Ma’arip   Medeniyet   Pen-téxnika   Iqtisad   Xewer Merkizi
Tordiki Radiyo  Ghelite ishlar   Kocha parangiliri   Edebiyat   Qanun tori   Süret ambiri
Mexsius Sehipe  Widiyo   Filimler   Tarixtiki Bügün   Gülistan   Matériyal
  Bash bet>>Edebiyat         
 
Qizlar qandaq kitablarni oqusa yaxshi
Tehrir:Gülbehrem muxtar     Menbesi:Junggo uyghurche radiyo tori     Yollan’ghan waqit: 2014-05-20

 

yéqinda men ‹‹melike amannisaxan›› namliq tarixiy romanni 2–qétim oqup chiqtim. Bu qétim bu romanni tunji qétim oqughangha qarighanda téximu özgiche tesiratlargha ige boldum. Amannisaxanning meshhur muqamshunas we shair bolup chiqishida dadisi mehmut akining tesiri küchlük bolghan , bolupmu mehmud akining kitabxumarliqi amannisaxangha alahide tesir körsetken. Kitab oqush bir tereptin amannisaxangha shéiriy talant ata qilsa, yene bir tereptin pikir qilish, dunya qarishini yéngilash, xelq seniti, medeniyitige chin ishtiyaq baghlash we bu yolda jan pida qilish rohini ata qilghan. Amannisaxan kitab oqush arqiliq oqumushluq xanishqa, padishahning qabil meslihetchisige, söyümlük dilrebasigha, xelq senitining göhiri bolghan muqamni qutuldurush we uni béyitishning bashlamchisigha yeni meshhur muqamshunasqa aylanghan. Melike amannisaxanning hayatidin shuni xulase qilishqa boliduki, kitab qiz–ayallarning hayatliq paaliyetliride yoluqqan mesililirini bir terep qilishida eng yaxshi yardemchi qoral bolalaydu. Yigitlerge qarighanda qizlarning kitab oqup özini terbiyilishi, sapasini yuqiri köturushi téximu muhim. Chunki qizlar ayal bolup ailining matorigha, erning bext –nusret izdesh, yéngi ilhamlargha érishish buliqigha aylansa, ana bolup perzentlerning ishqida sayraydighan bulbulgha aylinidu. Qizlardiki bilim choqum uniwérsalliqqa, köp qatlamliqqa, chongqurluqqa ige bolushi kérek.

jemiyetke nezer salidighan bolsaq, qizlarning kitab oqush nisbiti hergizmu oghullardin kem emes. Emma oquydighan kitab tipi, xaraktéri, mezmuni jehettin perqlinidu. Toluq ottura, aliy mekteplerde oquwatqan qizlar muhebbet asasiy mezmun qilinghan kitablarni oqushni yaxshi köridu. Hetta bezi qizlarning qoligha muhebbet romanliri chiqip qalsa kéchini kündüzge ulap nahayiti tézlikte oqup tügitidu. Kitabtiki pérsunazhlarning azabliq kechürmüshlirini oquwétip özini tutuwalalmay yighlap kétidighan, dostliri bilen pérsunazhlar üstide munazire élip bérishidighan ishlar kitabqa hérismen qizlarning ortaq alahidilikidur.

muhebbet barliq insanlargha ortaq bolghan téma. Hemme adem muhebbetke intilidu, muhebbet uchun küresh qilidu. Ösüp yétilish basquchidiki qizlar téximu shundaq. Muhebbet romanliri bezi qizlarni romantikiliqqa, xiyali tuyghugha bashlap qoyup rialliqtiki muhebbetning chinliqini hés qilishigha tosalghu beyda qilishi mumkin. Emma qizlar muhebbet romanlirini oqughanda weqelikni emeliy turmush bilen baghlap turup tehlil qilalisa, kishilik hayattiki nurghunlighan heqiqetlerni hés qilalaydu. Muhebbet qarishini turghuzush, muhebbetlishish, muhebbet sepirini dawamlashturushta qimmetlik détallargha ige bolalaydu, rialliqtiki muhebbet bilen kitabta teswirlengen romantik muhebbetning perqini tonup yétip rialliqqa yuzlineleydu.

qizlar arisida weqelik qoghliship bir tereplime kitab oquydighanlarmu xéli salmaqni igileydu. Ular peqet hewes üchün kitab oquydu. Emma oqughanliridin mupessel chüshenchige ige bolalmaydu. Oqughan kitablirining weqelikini sudek éytip bérelisimu, emma uning terbiyiwi ehmiyitini yekünlep chiqalmaydu. Bügünki qizlar etiki ayallar, anilardur. Qizlar hem muhebbet béghishlighuchi, hem muhebbetke érishküchidur. Bashqilargha muhebbet béghishlighuchi yalghuz muhebbet témisidiki kitablarni oqush bilenla kupayilense bolmaydu. Ular kelgüside ayal bolush, ana bolush uchun choqum qiz waqtidin tartip ayallarning, anilarning rohini qézishi, ayalliq xulq, ayalliq mejburiyet, aniliq mesuliyet heqqide idiyiwi teyyarliq körüshi kérek. Nurghun bilimler turmushtin kélidu. Turmush ata qilghan bilimni tonushning özi bir maharet. Qizlar ayalliq, aniliq doqmushigha qedem qoyushtin awwal choqum kitab arqiliq özini etrapliq terbiyilishi kérek. Undaqta qizlar zadi qandaq kitablarni oqushi kérek?

qizlar kelgüsidiki ewlad terbiyiligüchi bolush süpitide tarixiy kitablarni oqusa yaxshi. Tarix démek ötmüsh, ejdadlarning mangghan yoli démektur. Öz wetinining , xelqining er–ayal, ulugh, kichik qehrimanliri, alim, peylasopliri, medeniyet– seniti, ijad–ixtiraliri heqqide mukemmel chüshenchige ige bolghanda andin ewladlarning tunji ustazi bolmish qizlar aniliq bosughisidin atlighanda perzentlirige ejdadlardin pexirlinidighan, ularning izini boylap ümidwarliq bilen algha ilgirileydighan ésil rohni ata qilalaydu, perzentlerning ejdadlarning ötmushini koniliq, xurapatliq dep qarap ularning milliy rohidin chetning hemme nersisini hetta exletlirini ela bilidighan gheyri éqimda éqishini cheklep, tarixqa toghra qarap enene bilen zamaniwiliqni özara birleshtürüp, milliy rohni urghutup, dewr bilen teng ilgirileydighan yéngi birewlad iz basarlarni terbiyilep chiqalaydu. Qaysibir dana: ‹‹tarixni untush jinayet›› dégen. Shunga qizlar tarixni tarixchilar öginishi kérek deydighan bir tereplime qarashtin azad bolup, tarixiy kitablargha köprek nezer– közini aghdurup büyük inqilablarni, ulugh shexslerning ish –paaliyetlirini kallisigha mehkem ornitip balilargha ders ötküdek derijide özleshtürüshi kérek. Özejdadlirining izidin uchur bérelmigen ana melum menidin éytqanda layaqetliq ana bolalmaydu. Tarixiy kitablar qizlarning kelgüside perzentige hayatliq heqiqetlirini tonutidighan qamusi bolalaydu.

  qizlar muamile senitige ait kitablarni oqusa yaxshi. Qizlarning bashqilargha tutqan muamilisining qandaqliqi ularning layiq tépishi, muhebbetlishishi, turmush qurghandin kéyin bextlik bolush–bolmasliqi, uruq–tughqan, dost–buraderliri bilen yéqin ötüsh –ötmesliki, ishlirining ongushluq bolush–bolmasliqini belgileydu. Bu yerdiki muamile seniti qizlarning yigitlerge, etrapidikilerge shundaqla yoluqqan mesililerge bolghan pozitsiyisi qatarliq nurghun tereplerge chétilidu. Qizlarning kishilik hayatqa tutqan muamilisi ilmiy bolsa, u ayalliq, aniliq salahiyitige érishkende jelpkar ayal, süyümlük ana bolalaydu. Peylasoplarning muamile senitige ait ilmiy bayanliri, qimmetlik yekünlirini oqup qandaq yashighanda andin heqiqiy adimiylik supet bilen yashighili bolidighanliqi heqqide özgiche tesiratqa ige bolush qizlar üchün orundap ketkili bolmaydighan ishmu emes.

  qizlar ayalliq nazaket, perzent terbiyisige ait kitablarni köprek oqusa yaxshi. Hazir dölet ichi we sirtidiki jemiyetshunas, tetqiqatchilarning bu heqtiki ijadiy we terjime kitabliri köprek neshir qiliniwatidu. Ayallar, anilar öginishke tégishlik neziriyiwi bilimler, sawatlar, öz mesuliyitining zadi néme ikenlikini hés qilduridighan tesirlik bayanlar ayallargha ait kitablar arqiliq jemiyettiki qiz–ayallarning huzurigha sunuliwatidu. Shundaqtimu bundaq kitablarni ayallar, qizlar oquwatqan bolsimu, emma bir qisim qizlirimiz: ‹‹ men téxi ayal, ana bolmighandikin bundaq kitablarni hazirche oqumisammu bolidu›› dep qarap ana, ayal bolush aldidiki teyyarliqqa sel qarimaqta. Bizde ‹‹su kelgüche toghan sal›› deydighan gep bar. Qizlar bolupmu toy qilish yéshidiki qizlar bu jehettiki terbiyilinishke ehmiyet bérip kéyinki kündiki qedemni ongushluq élishqa teyyarliq körüp qoysa ünümini köreleydu.

qizlar saghlamliqqa ait kitablarni körüshke sel qarimasliqi kérek. Bir ailide bir ademning salametlikidin chataq chiqsa, pütün ailidikiler parakende bolidu. Késellik tupeyli bir aile kishiliri nurghun rohiy we maddiy ziyangha uchraydu. Késellikning aldini élish üchün chéniqishqa, ozuqlinishqa ehmiyet bérish zörür. Yenggil derijidiki késelliklerni özi dawalashni öginish bügünki dewirdiki kishiler üchün adettiki ish bolup qaldi. Ayallar aile ezalirining ozuqlinish ehwaligha tesir körsitidighan yadroluq shexs bolush süpiti bilen ailide aile doxturi bolup ilmiy ozuqlinish aditini yétildürüshi, aile ezalirining salametlikini qandaq asrash we késelliklerdin xaliy bolushqa ait adet we qarashlarni yétildürüshke öz herikiti arqiliq ülge bolushi kérek. Shunga qizlar hazirdin bashlap saghlamliq we ilmiy ozuqlinishqa ait bilimlerni köprek igilise kelgüside ailining bextige ul salghan bolidu.

qizlar yuqiriqi kitablardin sirt kespiy kitablar, hüner–senet , guzellikke ait kitablarni oqusa yaxshi. Qizlarning igileydighan bilimi qanchiki köp, yétildürgen sapasi qanchiki yuqiri bolsa ular terbiyiligen ewladlarning sapasimu shunche yuqiri bolidu. Alim abdushükür muhemmetimin:‹‹kitab milletning meniwi deryasi›› dep toghra éytqan. Kitabxana bir derya. Bu deryagha turlük –türlük éqinlar quyulup turidu. Bu deryagha chümülüsh, uningdin jawahiratlarni suzush insan teqdirini özgerteleydu. Kelgüside ana bolidighan qizlar kitab deryasigha chümülse, chongqur qatlamlirigha ghewwaslar kebi shungghusa uning menpeitini köreleydu. Qizlarning bügün kitab deryasigha chümülse etiki aniliq sepirige ötüshke köwrük salghanliqidur. Qizlarning kitab oqushi qandaqtur kitabiy bilimlerni igileshke bérilip emeliy bilimlerge sel qarighanliq bolup hésablanmastin belki kitabiy bilimler arqiliq köz qarishi, rohiy dunyasini yéngilap, ögengenlirini emeliyette ishlitish arqiliq özining qimmitini royapqa chiqirish hésablinidu. Kitab qizlarni uniwérsal uchur bilen teminleydighan qoral. Qizlarda hazirdin tartip kitab oqush éngi yétilse, aile kitabxanisi qurushqa teyyarliq qilsa, kelgüside turmush qurup ana bolghanda uning terbiyilep yétishtürgen perzentlirimu kitab oqushqa amraq, bilim igileshke hérismen bolidu. Bügünki kitabqa amraq qizlar etiki kitabxumar, mesuliyetchan, wapadar süyümlük anilardur.

 


Kéyinkisi
 Munasiwetlik xewerler
 
 Qiziq nuqta
 
Awat süretlik xewerler
W020140520424679317470.jpg
Junggoning shexsiy qoghdighuchilar meshiq bazisi
Pen téxnika
Ghelite matériyallardin sélinghan méhmanxanilar
Iqtisad
Amérika 80% meblegh sélish wizisini junggoluqlargha tarqitip berdi
Tenterbiye
Barsilona komandisining sabiq meshqawuli bilanowa wapat boldi
Ghelite Ishlar 
 
Kocha Parangliri 
 
Edebiy Eserler 
 • Dunyadiki ‹‹gheyriy›› turalghular
 • Heyran qilarliq beden seniti
 • Aghzim purap qaptu...
 • ‹‹süt qoshulghan›› beden seniti
 • Kök saghriliq ‹‹müshükyapilaq yüz›› maymun
 • Janni alidighan moda éqimlar
 • Yaponiyede 200 kwadrat métirliq leglek uchuruldi
 • Yuymisimu bolidighan texse
 
 • Beden sheklidiki yétersizliklerni kiyim arqiliq yé...
 • Exmiqane telepler
 • Engiliyediki "siygek" bashlanghuch oqughuchiliri
 • Awstraliyede tamaqni parashutta yetküzidu
 • Kompyutér bilen toy qilish iltimasi sunghan amérik...
 • Engiliyediki bir bashlanghuch mektep yalang ayagh oq...
 • Kéniyede bir er, köp xotunluq bolush tüzümi qanu...
 • Ispaniyilik yashlar engliyige bérip xizmet qilishni...
 
 • Qizlar qandaq kitablarni oqusa yaxshi
 • Méhir we kishilik munasiwet
 • Hékmetler
 • Anining bir ömri
 • Hékmetler
 • Ölümdin halqighan muhebbet
 • Men" séni yaxshi körmeydu" dep oylighanidim, emma...
 • Chinggizxanining besh meshhur sözining siri
Istansimiz Chastotimiz Torimiz FM MW SW Méhnetkeshler Töhpikarlar Neshr Hoquqi Elan mulazimiti
Muhim dölet apparatliri (Xenzuche): Muhim axbarat torliri(Xenzuche):      Uyghurche axbarat torliri:     
Junggo xelq qurultiyi | Junggo hökümet tori | Junggo xelq siyasiy meslihet kéngishi | Aliy xelq sot mehkimisi | Aliy xelq teptish mehkimisi | Dölet ishliri mehkimisi axbarat ishxanisi | Döletlik radiyo-kino-téléwiziye bash idarisi
     
Alaqilishish adrési: béyjing shehiri shichéng rayoni fushingmén tashqi kochisi 2-qoru
Pochta nomuri: 100866 Téléfon:010-86097477 Faks:010-68045504 Élxet:uy@cnr.cn
网上传播视听节目许可证号 0102002 中央人民广播电台版权所有(C) 京ICP备05065762号