Junggo uyghurche radiyo tori
Betni saqliwéling Bash bet qiliwéling
Tenterbiye  Ma’arip   Medeniyet   Pen-téxnika   Iqtisad   Xewer Merkizi
Tordiki Radiyo  Ghelite ishlar   Kocha parangiliri   Edebiyat   Qanun tori   Süret ambiri
Mexsius Sehipe  Widiyo   Filimler   Tarixtiki Bügün   Gülistan   Matériyal
  Bash bet>>Matériyal>>Xelq’ara shexsler         
 
Yasukumi ibadetxanisidiki 14 neper neper birinchi derijilik urush jinayetchiliri zadi kimler?01
Tehrir:Abduxaliq emet     Menbesi:Junggo uyghurche radiyo tori     Yollan’ghan waqit: 2014-03-17

 

ikkinchi dunya urushi ayaghlashqandin kiyin, yiraq sherq xelqaraliq herbiy soti 28 neper yaponiye birinchi derijilik urush jinayetchisini sotlidi, axirida, yaponiyelik bezi siyasiyonlar bu sotning kisimini ochuq ashkara inkar qilip, yaponiyening ikkinchi dunya urushidiki birinchi derijilik urush jinayetchilirini aqlimaqchi boldi. Bu urushta ziyankeshlikke uchrighan döletler xeliqlirining küchlük ghezipi we qattiq eyipshilige uchridi. Téximu kishining kallisidin ötmeydighini shuki, hazirgha qeder yene 14neper birinchi derijilik urush jinayetchisi yasukuni ibadetxanisi dégen bu yerge depne qilinghan. Bügün biz bu yerdiki bu 14 neper urush jinayetchisining zadi qandaq ademler ikenliki bilen tonushup chiqayli:

 

 
1,tojo xidiki
toji xidiki, yapon fashist guruhining kattibéshi, rusiyege, junggogha tajawuzchiliq qilish urushi we tinch okyan urushini qozghashni qarar qilghuchilarning biri. 1935-yili, yaponiye kanton armiyesining komandiriliq wezipisini ötewatqan tojo xidiki, "amanliqni kücheytish" namida "ustira ünümi"namliq heriket bilen junggo sherqiy shimal yapongha qarshi armiyesining zor bir türküm ofétsér-eskerlirini tutqun qilghan we qetli qilghan; 7-iyul weqeside, u bir polk yapon armiyesini bashlap chingdé, jang jyakow, datung qatarliq jaylargha basturup kirgen. 1940-yilidin 1941-yilighiche, tojo xidiki yapon quruqluq armiye weziri bolup, junggogha tajawuzchiliq urushini yenimu kéngeytish we sowit ittipaqigha hujum qilishni küchep terghib qilghan. 1941-yili öktebirde, tojo xidiki ichki kabintning bash weziri qoshumche quruqluq armiye weziri ornigha chiqip, "tojo diktatorisi"ni yürgüzüp, ichki jehettin fashist hökümranliqni kücheytip, sirtta tajawuzchiliq urushini kéngeytken. 1941-yil 8- dékabir, tojo xidiki tinch okyan urushini qozghighan. 1945-yili séntebirde, u yaponiyening birinchi nomurluq urush jinayetchisi süpitide qolgha élinghan. 1948-yili 23-dékabir, yiraq sherq xelqaraliq herbiy sotida dargha ésilghan.

 

 

 


2) kénji doyhara
kénji doyhara, yapon quruqluq armiyesining générali. 1913-yilidin bashlap kénji doyhara junggodiki 30 yilgha yéqin ishpiyonluq hayatida, junggoni parchilash, junggogha tajawuzchiliq qilishtek jinayi heriketlerde bolghan. U 18-séntebir weqesini pilanlashqa qatnashqan, 1931-yilining axirida puyini görüge élip sherqiy shimalgha bérip qorchaq manju hökümitini qurup chiqip, sherqiy shimalning 14 yil wetendin ayrilishigha sewebchi bolghan. 1935-yili iyunda, u gomindang hökümitini mejburlap tengsiz shertname imzalatquzup, chaxar rayonining asasliq hoquqini igiliwalghan. 1935-yili öktebirde, u junggoni parchilash meqsitidiki "shimali junggo aptonomiye herikiti"ni pilanlighan. 7-iyul weqesidin kiyin, u yapon armiyesining 14-diwiziyesini bashlap junggogha basturup kirgen. 1948-yili 23-dékabir junggogha tajawuzchiliq qilish suyqestchisi kénji doyharagha yiraq sherq xelqaraliq herbiy soti teripidin dargha ésish jazasi bérilgen.

 



3)matsuy
matsuy, yaponiye quruqluq armiyesining générali. Matsuy jungxua yönilishi qoshunining qumandani bolush süpiti bilen, qol astidiki qisimlarning her xil yawuzluqlirigha meqsetlik yol qoyghan, insan qilipidin chiqqan nenjing chong qirghinchiliqida bash tartip bolmaydighan jinayi mesuliyiti bar. 1948-yili 23-dékabirda nenjing chong qirghinchiliqining bash qatili matsuy yapuniyening tokyodiki bir türmide dargha ésilghan.

 

4) xiytaru kimura
xiytaro kimura, yaponiye quruqluq armiyesining générali, ilgiri uzun mezgil yapon quruqluq armiyeside dala urushi qoralliri tetqiqati bilen shughullanghan, yapon quruqluq armiyesining "topchi eskerler mutexessisi". 1993-yili martta, xytaru kimura jungxuagha tajawuzchiliq qilish yaponiye armiyesi 32-diwiziyesining komandiri bolghan. 1939-yili aprélda, u yapon armiyesini bashlap ilimizning jenubiy shendung yapongha qarshi turush tayanch bazisini tazilash herikiti qozghap, 2 mingdin artuq ademni jinendiki shinxua lagérigha yalap apirip éghir emgekke salghan. Shuningdin kiyin u her yili onminglighan junggo ishchisini bu yerdin sherqiy shimal we yaponiyediki kanlargha yetküzüp turghan. 1944-yili, xytaru kimura birma yönilish armiyesining komandirliqigha teyinlengen, shundaqla "rangon qirghinchiliqi"ni keltürüp chiqirip, "birma jalliti" dep nam alghan. Yaponiye teslim bolghandin kiyin, bu wehshiy jallat yaponiye yiraq sherq xelqaraliq herbiy soti teripidin dargha ésishqa höküm qilinghan.

5)xiruta kuki
xirota kuki, 1933-yili yaponiyening tashqi ishlar weziri bolghan, 1936-yili ichki kabinét bash weziri bolghan; 1937-yilining béshida u yapon impiriyechilirining jungxuagha tuluq tajawuzchiliq qilish urushi qilish qarari chiqirishigha qatnashqan, jungxuagha tuluq tajawuzchiliq qilish urushining asasliq jawapkarlirining biri. Xiruta kuki qarimaqqa atalmish "ténichliq diplomatiyesi"ni terghib qilghandek tursimu, lékin emeliyette armiyening junggoni bésiwilishi, asiyani yalghuz yütiwélishi üchün xizmet qilatti. Yaponiye teslim bolghandin kiyin, xiruta kuki birinchi derijilik urush jinayetchisi süpitide yiraq sherq xelqaraliq herbiy sotidin dargha ésilghan birdin-bir memuriy emeldar bolup qalghan.

 

6)itagaki siyshiru
itagaki siyshiru, yapon quruqluq armiyesining générali, ilgiri junggoda turushluq yapon qisimining meslihetchisi bolghan. 1931-yili 18-séntebir weqesini pilanlashqa, qorchaq manju hakimiyitini tikleshke qatnashqan, 18 -séntebir weqesining asasliq jawapkarlirining biri. 1934-yili u yaponiye kanton armiyesining muawin meslihetchisi waqtida ichki mongghulning "azadliqi" weqesi we "süy yüen weqesi" qatarliqlarni tughdurghan. 1936-yilidin 1937-yilighiche u ilgiri kiyin bolup, kanton armiyesining meslihetchisi we beshinchi polkining komandiri bolghan. 1939-yilidin 1941-yilighiche, u yaponiyening junggoda turushluq qisimlirining bash meslihetchisi bolghan. 1941-yili tinch okyan urushi partlighandin kiyin, u öz tewelikidiki qisimlarni bashlap tinch okyan urushigha qatnashqan. 1948-yili 23-dékabirda, 18-séntebir weqesining asasliq jawapkarlirining biri bolghan itagaki siyshiru yiraq sherq xelqaraliq herbiy sotidin dargha ésilghan.

 

7) mutu akira
yapon quruqluq armiyesining général léyténanti, 1937-yili yaponiyening junggogha tajawuzchiliq qilish qisimining muawin meslihetchisi bolghan, shu yili dékabirda matsuygha yardemliship nenjingni ishghal qilghan, nenjing chong qirghinchiliqining asasliq jawapkarlirining biri. Yapon quruqluq armiye wazariti herbiy ishlar idarisining bashliqliqi wezipiside turghan mutu akira nenjing chong qirghinchliqini pilanlash ishlirigha qatnashqan. 7-iyul weqesidin kiyin junggogha bolghan tajawuzchiliqni kéngeytish layihesini otturigha qoyup, 13-awghust weqesidin kiyin xangju qoltuqida quruqluqqa chiqishni pilanlashta halqiliq rol oynighan. 1942-yilidin 1945-yilighiche, mutu akira ilgiri kiyin bolup, hindonéziye sumatra yapon armiyesi ikkinchi qoghdinish polkining komandiri qatarliq wezipilerni ötigen. Bu jeryanda, u yerlik xelqlerni qirghin qilip, "manila chong weqesi"ni keltürüp chiqarghan. Urushtin kiyin jungxuagha tajawuzchiliq qilishni kéngeytish urushining "meslihetchisi" mutu akiragha yiraq sherq xelqaraliq herbiy ishlar soti teripidin dargha ésish jazasi bérilgen. #

 

 


Kéyinkisi
 Munasiwetlik xewerler
 
 Qiziq nuqta
 
Awat süretlik xewerler
Xébéy xendende bir er 119 ming 300 yüen parche pulgha aptomobil séti
Pen téxnika
Kelgüsini aldin perez qilalaydighan taqiwélishchan üsküne keship qil
Iqtisad
Téngshünning bazar qimmiti intel din éship ketti
Tenterbiye
Sochi qishliq olimpik tenheriket musabiqisining bélitidin 1 milyon 200
Ghelite Ishlar 
 
Kocha Parangliri 
 
Edebiy Eserler 
 • Yaponiye özini "eng eqilliq dölet" dewaldi
 • Ana bilen qiz 25 yash perqlense munasiwiti yaxshi bo...
 • Amérikiliq égiz pashniliq ayagh layihiligüchi tat...
 • Az uchraydighan ghelite késeller
 • "tatliqqa xumar" ayal késel bolup qaldi
 • Engiliyelik 60 yashliq momay 700 pundqa ‹‹taz bés...
 • Yer sharidiki sirliq on ayal jeset
 • Ewrezde 22 yil turghan kolombiyelik er-ayal
 
 • Addiy ishlardimu töhpe qoshqili bolidu
 • Ayallar 30 yashtin kéyin chüshinidighan 40 ish
 • Paris xlton mashinini xuddi kiyim almashturghandekla...
 • Wilyam er ayal oghligha bala baqquchi tapti
 • Hösin tüzeshke xumar engliye erliri
 • Perzentlik bolalmaydu dep diagnoz qoyulghan ayal tö...
 • Engliylik er sétiwalghan bananning ichidin zeherlik...
 • Müshük qehwexanisi
 
 • Baray deymen uchur qilmayla
 • Seherni séghinish
 • Yüreksiz söygü
 • Saqiyarmu yürek késilim
 • Séni kütettim...
 • Bextning belgisi
 • Chach chüshüsh
 • "yaq!" déyishke jüret qilish
Istansimiz Chastotimiz Torimiz FM MW SW Méhnetkeshler Töhpikarlar Neshr Hoquqi Elan mulazimiti
Muhim dölet apparatliri (Xenzuche): Muhim axbarat torliri(Xenzuche):      Uyghurche axbarat torliri:     
Junggo xelq qurultiyi | Junggo hökümet tori | Junggo xelq siyasiy meslihet kéngishi | Aliy xelq sot mehkimisi | Aliy xelq teptish mehkimisi | Dölet ishliri mehkimisi axbarat ishxanisi | Döletlik radiyo-kino-téléwiziye bash idarisi
     
Alaqilishish adrési: béyjing shehiri shichéng rayoni fushingmén tashqi kochisi 2-qoru
Pochta nomuri: 100866 Téléfon:010-86097477 Faks:010-68045504 Élxet:uy@cnr.cn
网上传播视听节目许可证号 0102002 中央人民广播电台版权所有(C) 京ICP备05065762号